در بحث «کوتاهترین کلمه قرآن» منظور، واژه یا حرفی است که از نظر تعداد حروف کمترین ساختار را در میان کلمات قرآن کریم داشته باشد و در منابع علوم قرآنی درباره آن اختلاف نظر وجود دارد. برخی از دانشمندان مانند زرکشی بر این باورند که کوتاهترین عنصر زبانی در قرآن، حرف جر «بـ» است که تنها از یک حرف تشکیل شده و به تنهایی نیز در معنا نقش نحوی و کاربردی دارد. او این نظر را قویتر از دیدگاه برخی دیگر از لغویان مانند ابوعمرو دانی میداند که چنین حروفی را در شمار کلمات مستقل به شکل متفاوتی تحلیل کردهاند. در مقابل، قرطبی در تفسیر مشهور خود «الجامع لأحکام القرآن» دیدگاه دیگری ارائه کرده و معتقد است کوتاهترین کلمات قرآن معمولاً واژگانی دو حرفی هستند. بر اساس نظر او، کلماتی مانند «ما»، «لا»، «له» و «لک» از کوتاهترین کلمات قرآن به شمار میآیند زیرا هرچند دو حرف دارند، اما به عنوان واژه کامل در ساختار جمله به کار میروند. در این دیدگاه، تفاوت میان «حرف منفرد» و «کلمه مستقل» اهمیت دارد، زیرا برخی حروف مانند واو عطف یا همزه استفهام به تنهایی معنا دارند اما معمولاً به عنوان کلمه مستقل در ساختار جمله محسوب نمیشوند. به همین دلیل، اختلاف نظر میان علما بیشتر به تعریف «کلمه» در علم نحو و بلاغت بازمیگردد. این بحث نشان میدهد که در علوم قرآنی حتی کوچکترین واحدهای زبانی نیز از دقت و تحلیلهای عمیق برخوردارند. بنابراین، کوتاهترین کلمه قرآن بسته به تعریف علمی میتواند یا یک حرف مانند «بـ» باشد یا کلمات دو حرفی مانند «ما» و «لا» در نظر گرفته شود.
کوتاه ترین کلمه قران
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] کوتاه ترین کلمه قرآن. کوتاه ترین کلمه قرآن به کلمه اطلاق می شود کم ترین حرف را داشته باشد.
زرکشی پس از بیان بلندترین کلمه قرآن آورده است: کوتاه ترین کلمه قرآن، حرف جر «بـ» است که تنها یک حرف دارد و قول ابوعمرو دانی که آن را دو حرفی می داند صحیح نمی داند.
نظر قرطبی
قرطبی در کتاب الجامع لاحکام القرآن کوتاه ترین کلمات قرآن را کلمات دو حرفی مثل "ما" و "لا" و "لک" و "له" دانسته است. و اما برخی از حروف معانی مثل همزه استفهام و واو عطف - که کلمه واحدی محسوب می شوند- به صورت مستقل در کلام نمی آیند.