کلمات معدوله قران
«کلمات معدوله قرآن» به واژههایی از قرآن گفته میشود که از شکل یا لفظ اصلی خود عدول یافتهاند تا معنا یا کاربرد خاصی پیدا کنند. این تغییرات معمولاً برای سادگی بیان، اختصار و هماهنگی با سبک بلاغی قرآن انجام شده است. این اصطلاح در فقه و علوم قرآنی به ویژه در تفسیر و مطالعات لغوی کاربرد دارد و نشاندهنده تطبیق و تغییر لفظی در قرآن برای رسیدن به بیان روانتر یا کوتاهتر است.
مؤلف «الاتقان» اشاره میکند که این نوع کلمات در قرآن تنها در چند مورد مشخص یافت میشوند. نمونههایی از آن عبارتاند از:
الفاظ عدد: مانند «مثنی»، «ثلاث» و «رباع» که در آیه «فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی وثلاث ورباع» آمده است. اینها از کلمات اصلی عدد مانند «اثنتین اثنتین»، «ثلثة» و «اربعة» عدول یافتهاند.
کلمه «طوی»: در آیه «انک بالواد المقدس طوی»، که شکل اصلی آن تغییر یافته تا معنای مشخصی بدهد.
کلمه «اخر»: که از صفت «الآخر» عدول یافته و در «اخر متشابهات» بهکار رفته است.
هدف از کلمات معدوله، تسهیل فهم و بیان روانتر مفاهیم قرآن و همچنین هماهنگی با زیباییهای بلاغی و ادبی متن مقدس است. این کلمات به مفسران و پژوهشگران کمک میکنند تا ریشههای لغوی و تغییرات لفظی قرآن را درک کنند و به معنای دقیق واژگان پی ببرند. بهطور خلاصه، «کلمات معدوله قرآن» واژههایی هستند که برای رسیدن به بیان بهتر و فهم آسانتر، از شکل اصلی خود تغییر یافتهاند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] کلمات معدوله قرآن. کلمات معدوله قرآن به کلماتی از قرآن، عدول یافته از کلمات دیگر اطلاق می شود.
مؤلف الاتقان می نویسد: الفاظ و کلمات معدوله (عدول یافته) قرآن فقط در سه جا یافت می شود:۱. الفاظ عدد؛ مانند: «مثنی»، «ثلاث» و «رباع» در (فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی وثلاث ورباع)؛ «از زنانی که می پسندید، دو، سه یا چهار تن را به همسری درآورید» در آیه اول سوره فاطر نیز آمده است. «مثنی» از «اثنتین اثنتین» عدول یافته و «ثلاث» از «ثلثة ثلثه» و «رباع» از «اربعة اربعة».۲. «طوی» در آیه (انک بالواد المقدس طوی). ۳. کلمه «اخر» که از صفات است در (اخر متشابهات). «اخر» در اصل «الآخر» بوده که از آن عدول کرده است.