کلثب

واژه «کلثب» از واژگان عربی کهن است که در منابع لغوی قدیمی به‌عنوان صفتی برای توصیف حالات چهره و ویژگی‌های اخلاقی انسان به کار رفته و معنای آن بیشتر جنبه توصیفی و ادبی دارد. در لغت‌نامه‌های معتبر، این واژه به معنای فردی با چهره درهم‌کشیده، عبوس و ترش‌رو بیان شده است که حالت گرفتگی و ناخشنودی در سیمای او آشکار است. همچنین در برخی منابع لغوی، «کلثب» به شخص بخیل و سخت‌گیر نیز اطلاق شده است که از نظر رفتاری نیز ویژگی تنگ‌نظری و امساک در او دیده می‌شود. این واژه در اصل برای بیان ترکیبی از حالت ظاهری و ویژگی اخلاقی به کار می‌رود، به‌گونه‌ای که هم به چهره عبوس و هم به خصلت خساست اشاره دارد. در متون کهن، چنین صفاتی معمولاً برای توصیف شخصیت‌هایی استفاده می‌شده که از نظر رفتاری خشک، ناخوشایند و دور از سخاوت بوده‌اند. از نظر ساختار معنایی، «کلثب» واژه‌ای توصیفی است که بیشتر در ادبیات عربی و متون لغوی وارد شده و سپس در برخی متون فارسی نیز بازتاب یافته است. این واژه در کاربردهای ادبی، علاوه بر توصیف چهره، برای انتقال حس منفی نسبت به شخصیت فرد نیز به کار می‌رفته است. در واقع، «کلثب» ترکیبی از صفت ظاهری و اخلاقی است که عبوسی چهره را با خصلت بخل و سخت‌گیری درونی پیوند می‌دهد. در زبان امروز این واژه کاربرد رایج ندارد و بیشتر به عنوان یک واژه کهن در متون لغوی و ادبی شناخته می‌شود. بنابراین این کلمه در مجموع به فردی گفته می‌شود که هم چهره‌ای عبوس و درهم‌کشیده دارد و هم از نظر اخلاقی بخیل و سخت‌گیر توصیف می‌شود.