معنی کاوسنگ چیست

کاوسنگ

واژه «کاوسنگ» برابر فارسی اصطلاح زمین‌شناسی Lopolith است و به نوعی توده آذرین نفوذی بزرگ گفته می‌شود که شکل آن شبیه یک کاسه، تشت یا ظرف فرورفته است. این ساختار زمانی به وجود می‌آید که ماگما در میان لایه‌های سنگی پوسته زمین نفوذ کرده و در فضای بین آن‌ها تجمع یابد، اما به جای آنکه به سمت بالا برآمده شود، به دلیل وزن زیاد مواد مذاب و شرایط زمین‌شناختی، بخش مرکزی آن به سمت پایین فرو می‌رود و شکلی مقعر پیدا می‌کند. کاوسنگ‌ها معمولاً وسعت زیادی دارند و از سنگ‌های آذرین مختلف تشکیل شده‌اند که پس از سرد شدن و تبلور ماگما در اعماق زمین پدید آمده‌اند. این ساختارها از دیدگاه زمین‌شناسی اهمیت فراوانی دارند، زیرا می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره فرایندهای ماگمایی، تحول پوسته زمین و چگونگی جای‌گیری مواد مذاب در اعماق زمین ارائه دهند. همچنین در بسیاری از کاوسنگ‌ها ذخایر مهم معدنی مانند کروم، نیکل، پلاتین و برخی فلزات ارزشمند دیگر یافت می‌شود و به همین دلیل از نظر اقتصادی نیز مورد توجه قرار دارند. شکل ویژه این توده‌های سنگی سبب می‌شود که لایه‌های سنگی اطراف آن‌ها تحت تأثیر قرار گرفته و به سمت مرکز ساختار خم شوند. مطالعه کاوسنگ‌ها به زمین‌شناسان کمک می‌کند تا تاریخچه فعالیت‌های آذرین یک منطقه و شرایط تشکیل سنگ‌های نفوذی را بهتر درک کنند. بنابراین، این اصطلاح به توده‌ای بزرگ از سنگ‌های آذرین نفوذی با ساختاری کاسه‌مانند و فرورفته گفته می‌شود که در نتیجه تجمع و سرد شدن ماگما در میان لایه‌های پوسته زمین شکل گرفته است.

فرهنگستان زبان و ادب

{lopolith} [زمین شناسی] تودۀ نفوذی آذرین همساز با لایه بندی که شکلی عدس مانند دارد و در بخش میانی به دلیل نشست سنگ زیرین دارای فروافتادگی است

دانشنامه عمومی

کاوسنگ یا لوپولیت ( به انگلیسی: Lopolith ) به توده ای از سنگ های نفوذی گفته می شود که بر اثر نفوذ ماگما به داخل لایه های زمین به وجود می آید و شکلی همانند بشقاب دارد.
لوپولیت از انجماد مواد آتشفشانی تشکیل می شود که با وسعت زیاد به صورت یک ناودیس در بین لایه های رسوبی تشکیل می شود و قسمت تحتانی آن محدب است. قطر لوپولیت گاهی تا ده ها کیلومتر و ضخامت آن تا صدها متر می رسد. ماگمای تشکیل دهنده لوپولیت معمولاً از نوع بازی است. مهم ترین لوپولیت در ژیرمان سودبری در ایالت انتاریو کانادا واقع است و از نظر مواد معدنی دارای اهمیت زیادی است و تقریباً ۷۵٪ نیکل و نیمی از پلاتین و مقداری از مس دنیا را تأمین می کند.