چرخۀ حریق ـ سیل

«چرخه حریق ـ سیل» که در منابع تخصصی با عنوان fire-flood cycle شناخته می‌شود، مفهومی در مهندسی منابع طبیعی، محیط زیست و جنگلداری است که به یک روند تکرارشونده و تخریبی در اکوسیستم‌های جنگلی اشاره دارد. در این چرخه، ابتدا آتش‌سوزی در جنگل رخ می‌دهد و بخش وسیعی از پوشش گیاهی را از بین می‌برد و سطح زمین را بدون حفاظت طبیعی باقی می‌گذارد. با نابودی پوشش گیاهی، خاک دیگر در برابر بارش‌ها مقاومتی ندارد و توان نگهداری و جذب آب کاهش می‌یابد. در مرحله بعد، هنگام بارش باران‌های شدید، رواناب سطحی به سرعت افزایش پیدا می‌کند و آب به جای نفوذ در خاک، بر روی سطح زمین جاری می‌شود. این جریان شدید آب باعث جابه‌جایی ذرات خاک و آغاز فرسایش در دامنه‌های شیب‌دار می‌گردد. در نتیجه، سیلاب‌های ناگهانی و حرکت توده‌های خاک در شیب‌ها به وجود می‌آید که خسارت‌های زیست‌محیطی قابل توجهی ایجاد می‌کند. این روند سیل و فرسایش خود موجب تضعیف بیشتر خاک و کاهش توان بازسازی طبیعی جنگل می‌شود. در واقع، آتش‌سوزی زمینه را برای وقوع سیل فراهم می‌کند و سیل نیز شرایط را برای تخریب بیشتر زمین تشدید می‌سازد. این چرخه ممکن است در مناطق مستعد به صورت تکراری رخ دهد و باعث فرسایش شدید و کاهش پایداری اکوسیستم شود. در مجموع، چرخه حریق ـ سیل بیانگر ارتباط مستقیم میان آتش‌سوزی جنگل‌ها و تشدید فرسایش و سیلاب‌های بعدی است که در کنار هم یک فرآیند تخریبی پیوسته را در طبیعت شکل می‌دهند.