مسند الامام علی علیه السلام

[ویکی اهل البیت] سید حسن قپانچی. تصحیح: طاهر سلامی، 11ج، دارالاسوة، تهران، 1321ق.
چیزی که قابل اعتماد باشد، مسند نامیده می شود، اما هر حدیثی را مسند نمی گویند؛ بلکه باید دارای سند متصل به گوینده آن باشد تا (مسند) باشد. در علم درایه گاهی (مسند) را صفت برای حدیث می آورند و مقصود، حدیثی است که متصل یا مرفوع ـ با اصطلاح مرفوعه اشتباه نشود ـ باشد.
و گاهی (مسند) وصف کتاب است و در این صورت غالباً به مجموعه ای از احادیث نبوی که یک راوی آن ها را از آن حضرت نقل کرده باشد، اطلاق می گردد. مثلاً (مسند احمد بن حنبل) مجموعه از کتاب های مسند است که هر کدام روایات یکی از صحابه از رسول خدا صلی الله علیه و آله را نقل کرده است. و یا کتاب (مسند امام موسی بن جعفر علیه السلام) مجموعه پنجاه و نه حدیثی است که امام علیه السلام در زندان از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده است.
اما در اصطلاح قرن های متأخر مسند به کتابی گفته می شود که مشتمل بر احادیث یک امام علیه السلام باشد و ضرورتی ندارد که حتماً و تنها آن ها را از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده باشد. مثلاً کتاب (مسند الامام الرضا علیه السلام) یا (مسند الامام الهادی علیه السلام)، (مسند الامام العسکری علیه السلام) و... این گونه کتاب ها به قصد گردآوری تمام احادیث یک امام نگارش یافته و مقصود آن نیست که تمام احادیث آن از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده باشد.
کتاب مورد بحث نیز از این قبیل است که به جمع آوری سخنان حضرت امیر امام علی علیه السلام اختصاص دارد؛ اعم از آن که حضرت علی علیه السلام آن ها را از رسول اکرم نقل کرده باشد یا آن که خود آن حضرت آن ها را انشاء و بیان فرموده باشند.
تعداد احادیثی که امام علیه السلام از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل کرده اند، حدود پنجاه حدیث است؛ با آن که اولین کسی بود که به پیامبر ایمان آورد و آخرین کسی بود که در خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله بود و علاوه بر زمان طفولیت خود که در دوران قبل از رسالت نیز در خانه آن حضرت بزرگ شد.
و این در حالی است که ابوهریره نزدیک به سه سال در خدمت پیامبر بود و آن هم تنها گاهی و اندکی در خدمت پیامبر بود و نه تنها ملاقات خصوصی با پیامبر نداشت بلکه در مسجد و در حضور دیگران احادیثی را از پیامبر نقل کرده است و در عین حال بیش از پنج هزار حدیث از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده است، و وقتی حرص و ولع امیرالمؤمنین علیه السلام به یادگیری حدیث و نقل آن را توجه کنیم و میزان احادیث آن حضرت را از پیامبر اکرم با تعداد احادیث ابوهریره مقایسه می کنیم، حجم گسترده احادیث دروغ که به رسول خدا صلی الله علیه و آله نسبت داده شده است معلوم می گردد، ولذا احمد بن حنبل از 750 هزار حدیث که در اختیار داشت تنها 30 هزار آن را صحیح و قابل اعتماد دانسته و نقل کرده است.