واژه «علییان» در ساختار لغوی خود صورت تثنیه از «عُلیا» یا «عُلَی» به شمار میرود و برای اشاره به دو چیز که در جایگاه بالاتر یا در بخش فوقانی قرار دارند به کار میرفته است. این واژه در کاربردهای کهن زبان عربی و متون طبی و لغوی، بیشتر برای توصیف اعضای بدن یا اشیایی استفاده میشده که در قسمت بالایی قرار گرفتهاند. یکی از مهمترین کاربردهای آن در اصطلاح «الثنیتان العلییان» دیده میشود که به دو دندان پیشین بالایی اشاره دارد. در این معنا، «علییان» به طور دقیق بر دو دندان جلویی فک بالا دلالت میکند که از نظر جایگاه، در ردیف بالاتر قرار دارند و در گفتار و جویدن نقش مهمی ایفا میکنند. این واژه در اصل از ریشهای گرفته شده است که مفهوم بلندی، برتری یا قرار گرفتن در بخش فوقانی را منتقل میکند و به همین دلیل در توصیف موقعیتهای مکانی یا اندامی به کار رفته است. در زبانشناسی تاریخی، چنین واژگانی نشاندهنده دقت بالای عربی در نامگذاری اجزای بدن بر اساس موقعیت مکانی آنها هستند. همچنین این واژه در برخی متون قدیم، به صورت محدود و تخصصی در حوزه پزشکی سنتی دیده میشود و کاربرد عمومی گستردهای نداشته است. در نتیجه «علییان» را میتوان اصطلاحی تثنیهای دانست که معنای اصلی آن به دو جزء بالایی یا دو عضو فوقانی محدود میشود. این واژه امروزه بیشتر جنبه تاریخی و لغوی دارد و در زبان روزمره کاربردی ندارد. بنابراین معنای دقیق آن همان دو عضو یا دو جزء بالایی، بهویژه دو دندان پیشین فک بالا است که در متون قدیم به این نام شناخته میشدند.
علییان
لغت نامه دهخدا
علییان. [ ع ُ ل َ ] ( ع ص، اِ ) تثنیه عُلَی.
- الثنیتان العلییان؛ دو دندان پیشین بالایین. ( ناظم الاطباء ).
فرهنگ فارسی
تثنیه علی
