واژه «طماخس» در منابع جغرافیایی و لغوی کهن به عنوان نام یک شهرک تاریخی در منطقه فرغانه در سرزمین ماوراءالنهر ذکر شده است. این شهرک در متون جغرافیایی قدیم، از جمله کتاب «حدود العالم»، به عنوان یکی از آبادیها و نقاط مسکونی منطقه فرغانه معرفی شده است که در کنار ناحیهای کوهستانی قرار داشته است. موقعیت این شهرک در مجاورت کوهی که در برخی منابع با نام «براکوه» شناخته شده، توصیف شده و همین ویژگی جغرافیایی در شناسایی آن اهمیت داشته است. از نظر تاریخی، طماخس یکی از آبادیهای ثبتشده در شبکه سکونتگاههای ماوراءالنهر بوده که در مسیرهای ارتباطی و جغرافیای انسانی آن منطقه نقش داشته است. اطلاعات موجود درباره این مکان محدود به منابع جغرافیایی قدیم است و در متون جدیدتر کمتر به آن اشاره شده است، که نشاندهنده تغییرات گسترده در نامها و ساختار سکونتگاههای آن منطقه در طول زمان است. در لغتنامههای فارسی مانند دهخدا، این واژه با استناد به منابع کهن به عنوان نام یک شهرک ثبت شده و معنای لغوی مستقل از آن ارائه نشده است. از این رو، «طماخس» نه یک واژه مفهومی، بلکه یک نام خاص جغرافیایی است که به یک محل مسکونی در گذشته اشاره دارد. بررسی این واژه نشان میدهد که بسیاری از نامهای جغرافیایی قدیم تنها در متون تاریخی باقی ماندهاند و امروزه هویت مکانی آنها بهطور دقیق قابل شناسایی نیست.
طماخس
لغت نامه دهخدا
طماخس. [ ] ( اِخ ) شهرکیست از فرغانه بماوراءالنهر به براکوه نهاده. ( حدود العالم ).