با نام علمی *Falco columbarius* شناخته میشود، پرندهای شکاری و گونهای کوچک از خانواده شاهینان (Falconidae) است. این پرنده در ردهبندیهای زیستشناختی جایگاه ویژهای دارد و بسته به پراکندگی جغرافیایی، شامل سه تا نُه زیرگونه گوناگون است. یکی از ویژگیهای برجسته این گونه، الگوی مهاجرت فصلی آن است؛ تُرُمتایها برای تخمگذاری به نواحی قطب شمال مهاجرت میکنند و با سرد شدن هوا، به مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری کره زمین کوچ میکنند. گفتنی است که این پرنده زیبا در قلمرو ایران نیز مشاهده میشود و در متون فارسی کهن با نام «جُرّه باز» از آن یاد شده است، هرچند این نامگذاری نیازمند ارجاع و تأیید دقیق منابع تاریخی است.
از نظر ابعاد فیزیکی، تُرُمتای جثهای جمعوجور اما نیرومند دارد. طول بدن این پرنده معمولاً بین ۲۴ تا ۳۳ سانتیمتر متغیر است و فاصله میان نوک بالهای گسترده آن، که به آن «گستردگی بال» میگویند، حدود ۵۰ تا ۶۷ سانتیمتر اندازهگیری میشود. در مقایسه با سایر شاهینهای هماندازه، تُرُمتای اندامی تنومندتر و عضلانیتر را دارا میباشد که نشاندهنده قدرت پرواز و شکاری آن است. این تفاوتهای جنسی در وزن نیز مشهود است؛ نرها به طور میانگین وزنی معادل ۱۶۵ گرم دارند، در حالی که مادهها سنگینتر بوده و به طور متوسط ۲۳۰ گرم وزن دارند.
