کلمه «تلقام» به معنای لقمه بزرگ یا خوراکی بزرگ برای گذاشتن در دهان است و در متون قدیمی فارسی و عربی به کار رفته است. این واژه اشاره به مقداری از خوراک دارد که اندازه آن زیاد باشد و بتوان آن را یکجا مصرف کرد. تلقام گاهی به صورت تلقامة نیز آمده و در منابع معتبر مانند «منتهیالارب»، «ناظم الاطباء» و «اقرب الموارد» ذکر شده است. در حقیقت، این واژه صفت یا اصطلاحی است برای توصیف غذای زیاد یا لقمه بزرگ که معمولاً برای تأکید بر وسعت یا اهمیت آن استفاده میشود. این واژه به ویژه در نوشتههای کهن برای نشان دادن بزرگی غذا یا لقمه به کار میرفته و همان مفهوم کلان نواله را دارد. تلقام نشان میدهد که خوراک به اندازهای است که یک نفر میتواند آن را یکجا در دهان بگذارد یا سهم بزرگی از غذا محسوب شود. در ادبیات قدیم، استفاده از این واژه نوعی تأکید بر وفور و بزرگی غذا بود و گاهی به صورت مجازی برای نعمت یا برکت نیز به کار رفته است.
تلقام
لغت نامه دهخدا
تلقام. [ ت ِ ل ِق ْ قا / ت ِ ] ( ع ص ) کلان نواله. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ) ( آنندراج ). تلقامة. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( اقرب الموارد ).