واژه «تباغر» در منابع جغرافیایی و تاریخی کهن به عنوان نام یک رود ذکر شده است که در منطقه ماوراءالنهر جریان داشته و از حوالی شهر اوزکند عبور میکرده است. این رود در متون قدیمی با نامهای محلی و جغرافیایی خاص شناخته میشده و بخشی از شبکه آبهای جاری آن ناحیه را تشکیل میداده است. بر اساس گزارشهای تاریخی، تباغر از شاخهها یا پیوندهایی با رود بزرگتر تبترود داشته و در مسیر خود نقش مهمی در آبیاری زمینها و تأمین منابع آب مناطق اطراف ایفا میکرده است. این واژه بیشتر در متون جغرافیایی مانند «حدود العالم» آمده و نشاندهنده اهمیت ثبت و توصیف رودها در دانش جغرافیای اسلامی و ایرانی است. وجود چنین نامهایی بیانگر توجه دقیق جغرافیدانان قدیم به منابع طبیعی و مسیرهای آبی در سرزمینهای گسترده آن زمان بوده است. رود تباغر مانند بسیاری از رودهای تاریخی، علاوه بر کارکرد طبیعی، در شکلگیری سکونتگاهها و توسعه کشاورزی منطقه نیز نقش داشته است. این نام امروزه در جغرافیای معاصر کمتر شناخته شده است و بیشتر در متون کهن باقی مانده است. مطالعه چنین واژگانی به ما کمک میکند تا با جغرافیای تاریخی و ساختار زیستی سرزمینهای گذشته آشنا شویم. بنابراین «تباغر» نام یک رود تاریخی در ماوراءالنهر بوده که از نواحی نزدیک اوزکند عبور میکرده و در منابع قدیمی ثبت شده است.
تباغر
لغت نامه دهخدا
تباغر. [ ] ( اِخ ) نام رودی است که از تبت رود و در ماوراءالنهر از شهر اوزکند گذرد. ( از حدود العالم چ طهران ص 69 ).
فرهنگ فارسی
نام رودیست که از تبت رود و در ماورائ النهر از شهر اوزکند گذرد.