بخاری ارفنجی

[ویکی فقه] بُخاری ِ اَرْفِنْجی، ابونصر احمد بن محمد بن نصر، ادیب و مفسر فارسی زبان قرآن کریم (سده ۵ق /۱۱م ) است.
او از مردم ماوراءالنهر، و از شاگردان شیخ ابوالقاسم محمود بن حسن جیهانی (زنده در ۴۷۵ق / ۹۸۵م ) بود. ارفنج که وی منسوب بدان جاست، نام شهری در مسیر جیحون به فرغانه، در جانب راست وادی سغد است که آن را اَرْبِنْجَن و یا رَبَنْجَن گفته اند و مقدسی هم نام این شهر را رَبَنْجان ثبت کرده است.
آثار
(۱) آل داود، سید علی، تاج القصص کهن ترین داستان پیامبران به زبان پارسی، کتابداری، تهران، ۱۳۶۷ش، شم ۱۳.(۲) ابن حوقل، محمد، صوره الارض، به کوشش کرامرس، لیدن، ۱۴۱۳ق /۱۹۹۲م.(۳) استوری، چ.ا.، ادبیات فارسی، ترجمه به روسی برگل، ترجمه یحیی آرین پور و دیگران، تحریر احمد منزوی، تهران، ۱۳۶۲ش.(۴) اشکال العالم، منسوب به ابوالقاسم جیهانی، ترجمه علی بن عبدالسلام کاتب، به کوشش فیروز منصوری، مشهد، ۱۳۶۸ش.(۵) اصطخری، ابراهیم، مسالک و ممالک، ترجمه کهن فارسی، به کوشش ایرج افشار، تهران، ۱۳۴۷ش.(۶) بخاری ارفنجی، احمد، تصویر دو صفحه از تاج القصص، همراه تاج القصص کهن ترین (نک: هم، آل داود).(۷) بیرونی، ابوریحان، القانون المسعودی، حیدرآباد دکن، ۱۳۷۴ق /۱۹۵۵م.(۸) حدود العالم، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، ۱۳۴۰ش.(۹) سمعانی، عبدالکریم، الانساب، به کوشش عبدالله عمر بارودی، بیروت، ۱۴۰۸ق /۱۹۸۸م.(۱۰) مقدسی، محمد، احسن التقاسیم، به کوشش محمد مخزوم، بیروت، ۱۹۸۷م.(۱۱) منزوی، خطی مشترک.(۱۲) منزوی، فهرست، نسخه های خطی کتابخانه گنج بخش، اسلام آباد، ۱۳۵۷ش.(۱۳) منزوی، فهرست واره کتاب های فارسی، تهران، ۱۳۷۶ش.

💡 گر دلم از آتش آن زلف مشکین سوخت سوخت وز بخورش در دماغم گر بخاری رفت رفت

💡 شد سرم پر ز بخارِ غمِ سودایِ تو آیا از میِ لعلِ لبت باز توان کرد بخاری

💡 بدهیم جان شیرین به شراب خسروانی چو سر خمار ما را به کف کرم بخاری

💡 از جهت بیرون بود معراج انسان مدیر این نه معراجست معراج بخاری داشتن

💡 گر زمین را ذره از حام او حاصل شدی از بخاری کی بدی چندین تزلزل کردنش

💡 آن دم که حق بنده‌گزاری همه خوش وز مهر سر بنده بخاری همه خوش