اقطاع داری دوره پیامبر

[ویکی فقه] رسم اقطاع، بنابر روایاتی که گفته شد، یا خواهد آمد از ایام پیامبر (ص ) مجری بود، اما رفتار حضرتش در این باره و تطبیق آن با آن چه بعدها مدون شد، یا اجرا گردید، محل بحث و جدل میان دانشمندان بوده است.
اقطاعات پیامبر (ص ) از تشکیل اولین دولت اسلامی در مدینه آغاز شد و چنین می نماید که مسأله اسکان مهاجران، تشویق مسلمانان به جهاد و یا کوچ مسلمانان به مناطق دیگر و ماندگاری در آن مناطق در آغاز شکل گیری اقطاع مؤثر بوده است.پس از هجرت پیامبر (ص ) و بسته شدن عقد اخوت میان مسلمانان، مهاجران نیازمند مسکن برای زندگی و زمین هایی برای کشاورزی و کار بودند.انصار با طیب خاطر نخستین مهاجران را اسکان دادند و زمین های موات یا آباد اطراف مدینه و وادی هایی چون العقیق، ینبع، فرع و بقیع را در اختیار پیامبر (ص ) نهادند که خالصه حضرتش شد و بسیاری را به اقطاع داد.
إقطاع از خالصه پیامبر (ص)
بعدها نیز که قلمرو اسلام در شبه جزیره توسعه یافت، پیامبر (ص ) املاک و معادن و چشمه هایی را که سهم و خالصه خود او از غنایم به شمار می رفت، به مسلمانان واگذاشت و این واگذاری توسط بسیاری از دانشمندان، اقطاع تلقی شده است؛ مانند خانه ای که در مدینه به عمرو بن حریث داد، یا معادن قبلیه در ناحیة فرع را که به بلال بن حارث مزنی واگذاشت، یا زمینی که در حضرموت به پدر علقمة بن وائل داد، و ابوداوود اینها و بسیاری دیگر را زیر عنوان «اقطاع الارضین » ذکر کرده است و نیز آن چه به ابوبکر، عمر و امام علی (ع ) داد از آن جمله است.این اقطاعات به ویژه از خالصه های خود پیامبر (ص ) بود؛ مانند املاک بنی نضیر که پیامبر (ص ) بخش هایی از آن را به برخی از اصحاب به اقطاع داد. بنابراین روایات و اسناد، کسانی از یاران پیامبر بر بخش هایی از این اراضی یا نخیل، چشمه و معدن حق مالکیت یافته بودند.
عدم إقطاع از حق مردم
اگر چه خانه هایی را که انصار مدینه به مهاجران دادند و آنان در آن جا سکنی گزیدند، عاریه یا اقطاع موقت خوانده اند، ولی محرز است که پیامبر (ص ) هیچ گاه از حق مسلمانان به کسی دیگر اقطاع نمی داد (برای مثال به این منبع رجوع کنید ).
اهداف پیامبر (ص)
...

💡 پیامبر فرمود: این بیم و امید، به چنین وقتی در دل هر بنده گرد شود خداوندش امید برآورد و از بیم امنیت خاطر دهد.

💡 طایفه ی دیگر خواص اند که آخرت را راجح همی دانند و آگاه اند که آخرت نیک تر است و برای آن به دنیا به کردار نیک دست همی یازند. پیامبر خدا(ص) اینان را نیز به تقصیر منسوب دانسته و فرموده است:

💡 در حدیث آمده است که پیامبر(ص) روزی بیرون شده و برجمعی بگذشت که سخن می گفتند و همی خندیدند. ایشان را سلام بگفت و فرمود: نابودکننده لذت ها را به خاطر آرید.

💡 در حدیثی از پیامبر (ص) نقل شده است که: از کسی که بیم بیماری را از طعام پرهیز می کند بشگفت اندرم که چگونه از بیم آتش، از گناه نپرهیزد؟

💡 اما آن سه که مرا گریاند: دوری یاران بود یعنی پیامبر(ص) و یارانش و نیز هراس رستاخیز ز در پیشگاه خداوند ایستادن و این که ندانم به کدام جانب مرا فرماید، به فردوس یا دوزخ.

💡 زنده ز ما ای پسر نه این تن خاکی است سوی پیامبر، نه نیز سوی فلاطون