اجزا در تبدل قطع

[ویکی فقه] اِجزا در تبدل قطع به اکتفا به عمل طبق قطع، بعد از قطع به عدم صحت قطع سابق اطلاق می شود.
اِجزا در تبدل قطع، به معنای کفایت انجام تکلیف قطعی، از انجام دوباره آن است - در صورت کشف خلاف قطع قبلی از طریق قطع بعدی -؛ به این بیان که هرگاه مکلف بعد از قطع به تکلیفی، آن را انجام دهد و سپس قطع پیدا کند که عمل انجام شده، تکلیف او نبوده است، این بحث مطرح می شود که آیا عمل سابق، از انجام دوباره آن طبق قطع لاحق کفایت می نماید یا خیر.
دیدگاه اصولیون در اجزا مذکور
اصولیون نسبت به عدم اجزا در این مورد اتفاق دارند، زیرا قطع، واقع را تغییر نمی دهد و آن عمل انجام شده، مأموربه واقعی نبوده است. البته مکلف برای ترک مأمورٌ به واقعی، به خاطر عمل به قطع سابق، مؤاخذه نمی گردد، زیرا قطع حجت است.
موارد خارج شده توسط اصولیون از حکم عدم اجزا
موارد زیر را اصولیون از حکم عدم اجزا، خارج نموده اند:۱. در جایی که دلیل خاص بر حصول تمام یا قسمتی از مصلحت واقع، برای جاهل به حکم وجود داشته باشد. البته باید توجه داشت که تدارک مأمورٌ به واقعی در مورد کسی که بعضی از مصلحت را تحصیل نموده است، ممکن نیست، مانند این که مکلف به وجوب نماز تمام بر مسافر قطع دارد، اما بعد از به جا آوردن نماز کامل، یقین پیدا می کند که وظیفه مسافر، نماز شکسته است، یا بعد از قطع به لزوم اخفات، یقین پیدا می کند که وظیفه وی نماز به جهر است. در این موارد، نماز اول مجزی است، زیرا دلیل خاص، بر عدم اعاده آن دلالت دارد.۲. در جایی که قطع در موضوع حکم، اخذ شده باشد، مانند: باب طهارت و نجاست؛ برای مثال، در نماز، علم به طهارت، چه ظاهری و چه واقعی، شرط است؛ بنابراین، اگر مکلف به طهارت لباس خود قطع داشته باشد و بعد از اقامه نماز، به نجاست آن علم پیدا کند، لازم نیست نماز خود را اعاده نماید، زیرا شرط در نماز، طهارت قطعی است، اعم از ظاهری یا واقعی.۳. امور پنج گانه مندرج در حدیث «لاتعاد».