نجیب الاطراف

💡 و چه بسا كه اين دو آيه را طورى تقرير كرده اند كه از آن دو برهان استفاده مى شود،البته نه آنطورى كه بيضاوى تقرير كرده بود. و خلاصه آن تقرير اين است كه:خداى واحدى كه به قدرتش بر همه اسبابهاى متفرقه اى كه در عالم تاءثير دارند قاهرباشد و آنها را طورى به راه بيندازد كه از آثار متفرقه و متنوعه آنها يك نظام واحد و غيرمتناقض الاطراف - نظير نظام فعلى كه در اين عالم مشاهده مى كنيم - پديد آورد بهتراست از خدايان متعددى كه از هر كدام آنها يك نظام و در نتيجه نظامهاى مختلف و تدابيرمتضادى بوجود آيد، و در نتيجه منجر به از هم پاشيدگى نظام عالم و فساد تدبير واحدو عمومى آن شود.

💡 و كوتاه سخن اينكه، موسى (عليه السلام ) از پروردگارش درخواست مى كند كه ازخاندانش وزيرى برايش قرار دهد، آنگاه آن رابيان نموده مى گويد: منظورم از او هارونبرادرم مى باشد، و اگر درخواست وزير كرد، بدين جهت بود كه امر رسالت امرى استكثير الاطراف، و اطراف و جوانبش ازهم دور، و او به تنهائى نمى تواند به همه جوانبدور از هم آن برسد، ناگزير وزيرى لازم دارد كه در امر رسالت با او شركت جسته،بعضى از جوانب آن را اداره كند، و بار او سبك شود، و در آنچه او مى كند وزيرش مؤ يدشباشد، اين است معناى آيه بعدى كه به منزله تفسير وزير قرار دادن است، و مى فرمايد(اشدد به ازرى و اشركه فى امرى ).

💡 در متون تاریخی، افرادی که از تبار اصیل و خانواده‌های با نفوذ بودند، با عنوان نجیب الاطراف شناخته می‌شدند و جایگاه اجتماعی بسیار بالایی در دربار داشتند.

💡 آن شخصیت برجسته که از خاندان نجیب الاطراف بود، با اخلاق نیکو و دانش فراوان خود توانست در میان مردم و بزرگان زمانه احترامی ماندگار کسب کند.

💡 استفاده از القاب قدیمی مانند نجیب الاطراف در اسناد قدیمی، نشان‌دهنده ساختار طبقاتی و نظام‌های اجتماعی پیچیده‌ای است که در قرون گذشته حاکم بوده است.