سجع مرصع
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] سجع مرصع به معنای اتفاق فواصل در وزن و قافیه، و مقابله هر کلمه با قرینه آن در وزن و قافیه است.
در علم بدیع، برای سجع- و همچنین فواصل- اقسامی برشمرده اند. یکی از این اقسام، سجع مرصع است. در سجع مرصع، دو فاصله به لحاظ وزن و قافیه همسان، و هر کلمه ای در وزن و قافیه، مقابل قرینه خود است.
مثال در زبان فارسی
«شام رفته و بام خفته، سال از عد بیرون و مال از حد افزون، همه را تلف کرده و اسف برده». ای منور به تو نجوم جلال {وی مقرر به تو رسوم کمالبوستانی است صدر تو، زنعیم {آسمانی است قدر تو، زجلالدر کرامت ترا نبوده نظیر {در شهامت ترا نبوده همالتیره پیش فضایل تو نجوم {خیره پیش شمایل تو شمالشرک را از تو منهدم ارکان {ملک را از تو منتظم احوال
قول زرکشی
زرکشی معتقد است سجع مرصع در قرآن وجود ندارد، اما عده ای، آیات زیر را مثال آورده اند:۱. ((ان الینا ایابهم) ثم ان علینا حسابهم)؛ «در حقیقت بازگشت آنان به سوی ماست، آنگاه حساب (خواستن از) آنان به عهده ماست». ۲. ((ان الابرار لفی نعیم) وان الفجار لفی جحیم)؛ «قطعا نیکان به بهشت اندرند، و بی شک بدکاران در دوزخند».
جمع تصریع و تجنیس
...
جمله سازی با سجع مرصع
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 عباس ! ابوفاضل ! ايها الشهيد اى صبح مرصع پرچم ها و خيمه ها.
💡 کان، مرصع کمری یافت ز کنج خورشید زانکه در موکب لعل تو میان بست، چوراه
💡 نان چنین غذای تورا شاید ای بزرگ تاج مرصع از جهت تخت پادشاست
💡 بر گل از بسکه فتد گوهر شبنم هر صبح شاخ گل تاج مرصع بنهد بر تارک
💡 به دیده تیغ مرصع نیام می آید ز جوش لاله و گل تیغ کوهسار امسال
💡 نویسندگان بزرگ در متون کلاسیک خود، با استفاده از هنر سجع مرصع، به نوشته‌های خود موسیقی و زیبایی کلامی بی‌نظیری می‌بخشیدند.
💡 تشخیص سجع مرصع در متون قدیمی نیاز به دقت بسیار بالایی دارد، زیرا در آن کلمات هم از نظر وزن و هم از نظر قافیه با هم هماهنگ هستند.
💡 استفاده مکرر از سجع مرصع در سخنرانی‌های رسمی، باعث می‌شود که جملات در ذهن شنوندگان بهتر حک شده و تأثیرگذاری بیشتری داشته باشند.
