کتاب رحلة الی عرب اهوار العراق تألیف نویسنده و جهانگرد انگلیسی، ویلفرد فَثِرْجِر (Wilfred Thesiger)، اثری مردمنگارانه دربارهٔ زندگی و فرهنگ اعرابِ هورهای عراق است. این کتاب پس از سالها اقامت نویسنده در میان ساکنان مناطق باتلاقی جنوب عراق نوشته شد؛ مناطقی که با نام «اهوار» شناخته میشوند و از مهمترین زیستبومهای خاورمیانه بهشمار میآیند. فثِرْجِر با نگاه انسانشناسانه و بر پایهٔ مشاهدات میدانی خود، تلاش کرده تصویری دقیق و واقعگرایانه از زندگی مردمان این ناحیه، آداب و رسوم، ساختار اجتماعی، و پیوند عمیق آنان با طبیعت ارائه دهد. این اثر توسط خالد حسن الیاس به زبان عربی ترجمه شده و از مهمترین منابع برای شناخت فرهنگ مردم هور بهشمار میرود.
ساختار کتاب شامل بیستوپنج فصل است که هر فصل به موضوعی خاص از زندگی مردم هورهای عراق اختصاص دارد. نویسنده در آغاز اثر، شرحی کلی دربارهٔ ویژگیهای جغرافیایی، اقلیمی و تاریخی این منطقه ارائه میدهد؛ سپس در فصلهای بعد، به جنبههای گوناگون حیات اجتماعی آنان از جمله شیوهٔ معیشت، ساخت خانههای نیی، تقسیم کار میان مردان و زنان، باورهای دینی و آیینهای محلی میپردازد. فثِرْجِر ضمن توصیف دقیق شرایط زیست در میان آبگرفتگیها، رابطهٔ مردم با زمین و آب را برجسته میسازد و از دشواریهای زندگی در میان نیزارهای گسترده سخن میگوید.
از ویژگیهای مهم این کتاب، تصاویر فراوان و مستندات میدانی آن است که ارزش مردمنگارانهٔ اثر را دوچندان کرده است. عکسهایی که در سراسر فصلها گنجانده شده، نهتنها وضعیت زندگی و ابزارهای سنتی مردمان هور را نمایش میدهد، بلکه چهرههای واقعی و اصیل آنان را نیز ثبت کرده است. از این جهت، «رحلة الی عرب اهوار العراق» صرفاً یک سفرنامه نیست، بلکه پژوهشی اجتماعی و فرهنگی محسوب میشود که تاریخ و زیست مردمان جنوب عراق را در دورهای از دگرگونیهای سیاسی و محیطی بازتاب میدهد. این کتاب در میان منابع مطالعات انسانشناسی و خاورشناسی، جایگاهی برجسته دارد و خواننده را با بخشی کمتر شناختهشده از تمدن عربی در دل طبیعت آبزی جنوب بینالنهرین آشنا میسازد.