تکثرگرایی نجات

[ویکی فقه] تکثرگرایی نجات را می توان از شاخه های مهم تکثرگرایی دینی به شمار آورد. مراد از آن، اعتقاد به نجات بخش بودن ادیان گوناگون در یک عصر و منحصر نبودن راه رستگاری در یک آیین است.
درباره نجات، برخی دیدگاهی انحصارگرایانه دارند؛ مانند مسیحیان سنتی که نه تنها پیروان ادیان دیگر را اهل نجات نمی دانند، بلکه معتقدند پیامبران الهی همچون حضرت موسی (علیه السلام) نیز باید تا رستاخیز برای نجات به انتظار بنشینند تا حضرت مسیح (علیه السلام) برای رهایی آنان اقدام کند. برخی دیگر دیدگاهی کثرت گرایانه دارند و سنت های بزرگ دینی ( مسیحیت، اسلام، هندوئیسم و بودیسم ) و حتی ادیان کنفوسیوسی را عامل نجات پیروان خود می دانند و حتی درباره سنت های دینی کوچک و مکاتب غیر الهی نیز احتمال نجات بخشی می دهند. دیدگاه سوم که دیدگاهی اعتدالی است از آن اسلام است که نجات را همواره دائر مدار حقانیت آیین نمی داند، بلکه افزون بر رستگاری پیروان راستین آیین حق، جاهلان قاصر و مستضعفان فکری را نیز به گونه ای اهل نجات می داند.
دیدگاه اسلام
دیدگاه اسلام را می توان از آیات ۲۸۶ سوره بقره؛ ۹۷-۹۹ سوره نساء؛ ۱۵ سوره اسراء؛ ۱۳۴ سوره طه؛ ۴۷ سوره قصص؛ ۲۰۸-۲۰۹ سوره شعراء؛ ۱۶۵ سوره نساء و ۱۰۶ سوره توبه استفاده کرد. بنابراین اکثری بودن اهل کفر و عصیان و باطل در دنیا هیچ گاه به معنای اکثری بودن اهل عذاب در آخرت نیست، بلکه بیش تر انسان ها در قیامت مشمول رحمت و مغفرت الهی اند و معذبان مخلّد در آتش در اقلیت اند.
رستگاران
درنتیجه گستره رستگاری از دیدگاه اسلام بسی گسترده تر از حقانیت و حجیّت آیین و شامل گروه های زیر است:۱. پیروان مؤمن و صالح شرایع و پیامبران پیشین.۲. پیروان شریعت اسلام از آغاز بعثت نبوی (صلی الله علیه وآله وسلم) تا برپایی رستاخیز در صورت بهره مندی از ایمان و عمل صالح.۳. کسانی که در دوران های فَتْرت (فاصله میان شریعت های پنج گانه) می زیسته اند و از شریعت زمان خود آگاه نشده اند؛ لیکن در برابر هر حقی که شناخته اند تسلیم بوده اند. ۴. کسانی که در همه ادوار تاریخ و در دوران هر یک ازشریعت های الهی بر اثر جهل قصوری و نه تقصیری آیین حق را نشناخته اند.۵. دیوانگان و سفیهان که بر اثر ضعف فکری از تشخیص حق محروم بوده اند و ناشنوایان و لال ها، در صورتی که حتی با زبان اشاره قادر به درک حقیقت نباشند.عالمان مسلمان درباره چگونگی نجات جاهل قاصر دیدگاه های متفاوتی دارند.
جاهلان قاصر
...

💡 رنوویر تأثیر مهمی بر تفکرات روانشناس و فیلسوف آمریکایی ویلیام جیمز داشت. جیمز نوشت: «اما با توجه به تأثیر قاطعی که در دهه ۱۸۷۰ میلادی با حمایت استادانه‌اش از تکثرگرایی روی من ایجاد کرد، شاید [بدون او] هرگز از خرافات گسترده‌ای که تحت آن بزرگ شده بودم، رهایی پیدا نمی‌کردم.»

💡 مرتز طرفدار سرسخت آزادی مذهبی است و بر تکثرگرایی در جامعه اسرائیل تأکید دارد و از این رو در جامعه اسرائیل قطب مخالف شاس محسوب می‌شود.

💡 دوگانه‌انگاری با یگانه‌انگاری (باور به موجودیت تنها یک نیرو) و تا حدی با تکثرگرایی (باور به موجود چند نوع نیرو) در تضاد است. هر دوگانگی، قطبیت و چندگانگی ثنویت به‌شمار نمی‌آید، بلکه بنا بر تعریف، تنها آنهایی را می‌توان ثنوی دانست که بیانگر دوگانگی اصول علّی باشند.

💡 در بیان ساده‌تر و عامیانه تر تکثرگرایی به‌نوعی جایگزین بهتری برای رای‌اکثریت است، بدین معنا که درگذشته رای اکثریت لازم‌الاجرا برای همگان می‌شد، اما در تکثرگرایی، رای اقلیت‌ها نیز می‌بایست مورد پذیرش قرار گیرد.