وسمت

وسمت.[ وَ م َ ] ( ع مص ) وسمة. داغ کردن. || مجازاً، تهمت کردن. ( غیاث اللغات ). رجوع به وسمة شود.
وسمة. [ وَ م َ / وَ س ِ م َ ] ( ع اِ ) حنای مجنون. کتم. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). خطر. ( منتهی الارب ). گیاهی است برگش شبیه برگ مورْد و ساقش غیرمجوف و ثمرش به قدر فلفلی و بعد از رسیدن سیاه گردد و بدان ابرو و موی را خضاب کنند و در آن قوه محلله باشد، یا آن برگ نیل است. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ). برگ نیل. ( مهذب الاسماء ). گیاهی که آن را رنگ و بشکول و خطر و کتم نیز گویند. ( از ناظم الاطباء ). برگ نیل، و تیره از صفات، و دود و زهر از تشبیهات اوست، و با لفظ بستن و پیوستن و زدن و کشیدن به معنی مستعمل. ( بهار عجم ) ( آنندراج ). ورق نیل. ( قاموس ) ( جهانگیری ) ( مهذب الاسماء ). عظلم. ( منتهی الارب ). رنگ سیاه است که زنان در ابرو کنند. ( حاشیه فرهنگ اسدی ). رستنیی باشد که زنان آن را در آب جوشانند و ابرو را بدان رنگ کنند، و بعضی گفته اند برگ نیل است، چه به عربی ورق النیل میگویند، و بعضی گویند نوعی از حنا است و آن را حنای سیاه میگویند، و جمعی گفته اند سنگی است که آن را به آب میسایند وبر ابرو میمالند سیاه می کند. ( برهان ). ظاهراً وسمه و رنگ یک چیز باشد، وسمه برگ نساییده یا درشت کوفته آن برگ، و رنگ نرم کوفته آن است. ( یادداشت مرحوم دهخدا ): بباید دانست که اصل خضابها حنا و وسمه است و رسم چنان است که نخست حنا برنهند و یک ساعت صبر کنند و یا بیشتر، پس بشویند و وسمه برنهند و هم صبر کنند. ( ذخیره خوارزمشاهی ). وسمه هندی باشد و کرمانی، وسمه هندی رنگ سیاه طاوسی دهد و کرمانی رنگ سیاه فقط و یا با طاوسی کم رنگ، وسمه هندی زودتر گیرد. ( ذخیره خوارزمشاهی ).
گیاهی از تیره صلیبیان که دوساله است و ارتفاعش در حدودیک متر میشود، گلهایش زردرنگند و میوه اش خرجینک است. این گیاه بومی شمال آفریقا و اروپای جنوبی و مرکزی و آسیای غربی من جمله ایران است. در برگهای این گیاه ماده رنگ کننده ای وجود دارد که از آن، جهت آرایش خانم ها [ رنگ کردن ابروها ] استفاده میکردند، ماده رنگی این گیاه رنگ سبز مایل به آبی تولید میکند. عسمه.نیل بری. عظلم. ( فرهنگ فارسی معین ): بوبکر صدیق خضاب به حنا و کتم کرد، و کتم وسمه باشد. ( یواقیت العلوم ).
وسمه غیر کتم است. جوهری گوید: کَتَم گیاهی است که آن رابا وسمه ای مخلوط و با آن خضاب کنند. مؤلف در یادداشتی نویسند: به اغلب احتمالات کتم رنگ است که امروز نیز برای سیاه کردن موی به کار برند:

وسمه داغ کردن

💡 آنگاه آب آورد، و سمت راست سر ابراهيم را بشست، آنگاه مقام را به طرف چپ او برد، وسمت چپ سرش را بشست، و اثر پاى چپ ابراهيم نيز در سنگ بماند.

💡 # پيشنماز، پس از نماز، رداى خود را دگرگون سازد، يعنى قسمت راست را به سمت چپ وسمت چپ را به راست بگرداند و با صداى بلند صد مرتبه تكبير به طرف راست و صدبار تسبيح به سمت چپ بگويد و صد بار حمد و شكر خدا بگويد. مردم هم همصدا با اوذكر بگويند، و آنگاه دعا كند. مردم هم دعا كنند و آمين بگويند و بسيار تضرّع و نالهنمايند.

💡 9. راوى مى گويد از امام صادق عليه السلام شنيدم كه فرمودند: كسى كه پيش ازملاقات با ظالمى (قل هوالله احد) بخواند، خداوند از روبرو، پشت سر، سمت راست وسمت چپ از او دفاع كرده، مانع رسيدن شرى از طرف آن ظالم به او شده و خير آن ظالم رانصيب او مى نمايد. و نيز فرمودند: هنگامى كه از چيزى ترسيدى صد آيه قرآن بخوان،از هر كجاى آن كه خواستى. آنگاه سه بار بگو: خدايا اين بلا را از من دور كن.