تاریخ سلاجقه یا مسامره الاخبار و مسایره الاخیار

[ویکی نور] «تاریخ سلاجفه یا مسامرة الاخبار و مسایرة الاخیار» تألیف «خواجه کریم الدین محمود بن محمد آقسرایی»، مورخ و منشی عهد سلجوقیان روم، که در اوایل قرن هشتم هجری درباره اوضاع تاریخ ها و تاریخ اسلام از هجرت پیامبر تا سلجوقیان، مغول و پادشاهان روم نوشته است.
کتاب را به چهار اصل تقسیم کرده است تا در آن درباره ی وضع تواریخ و کیفیت فایده ی آن و تاریخ اسلام از هجرت پیامبر اسلام تا برافتادن عباسیان، فرمانروایی سلجوقیان، خاقان های مغول، پادشاهان روم، امیران و صاحب منصبان روزگار ایشان و رویدادهایی که در دوره ی ملازمت مشاغل دیوانی آن ها بوده است، سخن گوید.
او کتاب خود را به نام امیر تیمورتاش چوپانی، فرمانروای آسیای صغیر در زمان سلطان ابوسعید بهادرخان (716 تا 736 ه‍-.ق.) نوشت.
آن چه اکنون در دست است، همانا رویدادهای روزگار سلجوقی از آغاز تشکیل دولت سلجوقیان، ذکر سلاجقه ی ایران و روم و رویدادهای دوران آن خاندان تا استیلای مغول است. از ویژگی های این اثر ذکر ماده تاریخ هایی است که مؤلف درباره ی حوادث مهم و سال مرگ بزرگان آورده است.
آق سرایی در نثر مُنشیانه، دستی داشته و کتاب مسامره الاخبار او به چنین نثری نوشته شده است. شعر فارسی نیز می سروده که نمونه هایی از آن را در همین کتاب می توان دید.

💡 رزم آرا در کتاب خود به نام جغرافیای نظامی به این موضوع اشاره دارد که: در قرا چانف، شکیم و ایرانشهر مقداری ابریشم به عمل می‌آوردند و به مصرف گل‌دوزی، کلاه، عرقچین، سرمه‌دان، کیسه پول، جلد دعا، بازوبند، پیش سینه و سر دست لباس زنانه می‌رساندند. از بعضی شواهد نیز چنین استناد می‌شود که، سابقاً پرورش کرم ابریشم در بلوچستان معمول بوده‌است و تجارت ابریشم بازار گرمی داشته‌است و اکنون و به اندازه مصرف داخلی ابریشم تولید می‌کنند. در مورد بافت پارچه و مصرف ابریشم در کتاب بلوچستان، تألیف ذبیح الدین ناصح آمده‌است که: پیش از آن‌که خرید پارچه از خارج معمول شود کسانی بودند که شغل آن‌ها پارچه‌بافی بود و آن‌ها را جولاهک می‌نامیدند و محل کار آن‌ها را کارگاه می‌گفتند. در کتاب تاریخ سلاجقه نیز اشاره کوتاهی به ابریشم مکران می‌شود، که قیمت آن در زمان پادشاهی طغرل شاه به مبلغ سی‌هزار دینار می‌رسید.