دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] وادی بطحاء، در یک فرسخی مکه که در منابع موجود از آن به ابطح، خَیْف بنی کنانه و نیز مُحَصَّب یاد کرده اند.
این وادی میان مکه و منی واقع بوده، و از یک سو به کوه عیره و از سوی دیگر به کوه حجون منتهی می شده است، و از آن روی بدان بطحا گفته اند که زمین آن از سنگ ریزه پوشیده شده بوده است. ازرقی به حضور ابراهیم خلیل (علیه السلام) در بطحاء اشاره ای کرده است. پیش از اسلام بخشی از قبیله قریش در آن جا می زیستند که به همین دلیل به «قریش بطحاء» معروف بودند؛ این ناحیه تیره های عدی ّ، جُمَح، تَیْم، سَهم، مخزوم، اسد، زُهره، عبدمناف، عبدالدار، عبدالعزی، امیه و هاشم را در برمی گرفت.
حوادث بطحاء
پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) در این منطقه پرورش یافت. همچنین محلی که جبرئیل برای نخستین بار بر پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) نازل شد، در بطحاء قرار داشت. پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) در راه بازگشت از غزوات و مناسک حج، بارها در آن جا نماز گزارد و در همان جا بود که به مصاف قبیله هوازن شتافت. در روز فتح مکه نبی ِ اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) خیمه خود را در بطحاء برافراشت؛ در همان روز بود که حُبَیش بن خالد، برادر عاتکه عمه پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) در بطحاء کشته شد. همچنین گفته اند که منصور خلیفه عباسی در ذیحجه ۱۵۸ق / ۷ اکتبر ۷۷۵م به هنگام ادای مراسم حج در بطحاء جان سپرد.
آب و هوا
بوستان های سبز و خرم و مناطق خوش آب و هوا بطحاء را تفرجگاه قریشیان ساخته بود. وجود چاه های فراوان چون چاه بدر که به دست هاشم بن عبدمناف، و نیز چاه خم و طوی که به وسیله عبدالشمس بن عبدمناف در آن جا حفر شده بود، نه تنها به آبادانی بطحاء کمک کرد، بلکه در موسم حج، موجبات رفاه و آسایش حجاج را فراهم می ساخت.
