نرشخی محمد بن جعفر

[ویکی نور] «محمد بن جعفر نرشخی»، (286-348ق)، نویسنده و مورخ، در نرشخ، از روستاهای بخارا به دنیا آمد. در زمان ابومحمد نوح بن نصر سامانی (331-343ق) می زیست. از آثار وی «تاریخ بخارا» یا «مزارات بخارا»، به عربی است که در 332ق به نام نوح بن نصر سامانی نوشت. در 522ق، ابونصر احمد بن محمد بن نصر القباوی آن را به فارسی ترجمه کرد و مطالبی هم از کتب دیگر بر آن افزود. بعد از آن در 574ق، محمد بن زفر بن عمر آن را تلخیص نمود. گویا بعد از این تاریخ نیز دیگران در این کتاب دست بردند و بعضی حوادث را تا دوره مغول بر آن افزودند
نصیری، محمدرضا، «اثرآفرینان»، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ دوم، 1384، تهران.

💡 بخارا در طول تاریخ از القاب پرشماری برخوردار بوده که یکی از دیگر لقب‌های مشهور آن «فاخره» است که به معنای شهر پرافتخار است. به گفته نرشخی، تاریخ‌نویس ایرانی قرن چهارم هجری، این نام به احترام شهدایی است که برای پایداری اسلام کشته شدند. «قبه‌الاسلام» (گنبد اسلام) دیگر لقب بخارا است که در اوایل قرن نهم میلادی در پی تبدیل بخارا به یکی از قویترین مراکز فقه، اخلاق و فرهنگ اسلام در شرق به کار می‌رفت.