عناصر امثال قران

[ویکی فقه] عناصر امثال قرآن. فنون بلاغی به کار رفته در مثل های قرآنی را عناصر امثال قرآن گویند.
مثل های قرآنی با معنای مصطلح و رایج "مثل" تفاوت دارد. مثل عبارت است از کلامی که در واقعه ای، به مناسبت با آن واقعه، گفته شده سپس در طول زمان در وقایع مشابه نیز بکار گرفته می شود.
قوام مثل مصطلح
به این ترتیب، قوام مثل، رواج آن بر سر زبان ها و انتشار آن میان اقوام است. در حالی که خداوند بخشی از مطالب قرآنی را همان زمان، نزول و قبل از انتشار میان مردم، مثل نامیده است.
مجاز مرکب
در حقیقت آنچه در قرآن مثل نامیده شده از سنخ تمثیل قیاسی است که علمای بلاغت در علم بیان به آن پرداخته اند و قوام آن به تشبیه و استعاره و کنایة و مجاز است، و صاحب تلخیص المفتاح آن را "مجاز مرکب" نامیده و چنین تعریف کرده است: "انه اللفظ المرکب المستعمل فیما شبه بمعناه الاصلی تشبیه التمثیل للمبالغة فی التشبیه". پس هر مثلی که در قرآن آمده از قبیل تمثیل است نه مثل مصطلح.
قوام مثل قرآنی
...

💡 هر که را از چار‌دیوارِ عناصر دل گرفت می‌شمارد سبزهٔ آبِ روان شمشیر را

💡 برون روند عناصر عصیروش ز فلک ز بسکه دایره آسمان بگردد تنگ

💡 و امّا گياهان به عناصر ومعدنيّات هر سه كمك را نياز دارند:

💡 گردد آتش بر تو هم برد و سلام ای عناصر مر مزاجت را غلام

💡 جمله افلاک و عناصر از ثریا ثری عالم ملک است و باقی هر چه زین اجزاستی

💡 ز چار طاق عناصر شکست می بارد میان چار مخالف به اختیار مخسب