«خم آبخورده» یک ترکیب وصفی در زبان فارسی است که در متون قدیمی و فرهنگهای لغت توضیح داده شده است و به نوعی ظرف سفالی بزرگ اشاره دارد که برای نگهداری آب به کار میرود. «خم» به معنی کوزه یا ظرف بزرگ سفالی است که در گذشته برای ذخیره آب، مایعات یا حتی مواد غذایی استفاده میشد. وقتی گفته میشود «خم آبخورده»، منظور خمی است که در آن آب ریختهاند تا دیوارههای سفالی آن آب را جذب کند و منافذ ریز آن بسته شود. در نتیجه این کار، ظرف به نوعی آببندی میشود و دیگر آب از آن به بیرون نشت نمیکند. در گذشته سفالگران یا استفادهکنندگان از ظرفهای سفالی معمولاً قبل از استفاده، خم را با آب پر میکردند تا آماده استفاده شود. به همین دلیل به چنین ظرفی «خم آبخورده» میگفتند. این اصطلاح در ادبیات و نوشتههای توصیفی نیز گاهی برای اشاره به کوزه یا ظرفی که قبلاً از آن استفاده شده و آماده نگهداری آب است به کار رفته است. بنابراین به طور ساده میتوان گفت «خم آبخورده» یعنی کوزه یا ظرف سفالی بزرگی که با آب پر شده و در اثر آن آببندی شده است.
خم اب خورده
لغت نامه دهخدا
( خم آب خورده ) خم آب خورده. [ خ ُ م ِ خوَرْ / خُرْ دَ / دِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) خم که به آب مستعمل شده باشد. ( از آنندراج ). خمی که در آن آب ریخته اند و بر اثر آن آب بندی شده و دیگر آب از آن به خارج نفوذ نمیکند.