حدیث متفق و مفترق

[ویکی فقه] حدیث متفق و مفترق، از اصطلاحات بکار رفته در علم حدیث بوده و به حدیثی گفته می شود که راوی آن در اسم و سایر مشخصات با راویان دیگر مشترک اما در شخص مختلف باشد.
اقسام حدیث به اعتبار سند آن زیاد است. یکی از اقسام آن حدیث متفق و متفرق است. هرگاه در سند حدیثی راویی باشد که با یک یا چند نفر دیگر از راویان در اسم و یا سایر مشخصات مشترک باشد اما در شخص با آنها مختلف باشد آن حدیث را متفق و مفترق نامند این اشتراک در اشکال مختلف ممکن است تحقق پیدا کند که به برخی از آنها اشاره می شود:
اشتراک راویان
گاهی در اسم یا لقب یا کنیه مشترکند مثل اسماء، اعرج، ابو عمران. گاهی در اسم و اسم پدر مشترکند مثل خلیل بن احمدگاهی در اسم و اسم پدر و جد مشترکند مثل محمد بن یعقوب بن یوسفگاهی در کنیه و نسبت مشترکند مثل ابو عمران جونیگاهی در اسم و اسم پدر و نسبت مشترکند مثل محمد بن عبدالله انصاری. گاهی در اسم و کنیه پدر مشترکند مثل صالح بن ابی صالح.
وجه تسمیه
وجه تسمیه حدیث به متفق این است که راویان آن در اسم اتفاق و هم آهنگی دارند و علت نام گذاری آن به مفترق این است که اشخاص با یک دیگر متفاوت هستند.
فرق متفق و مفترق با متشابه السند
...

💡 و از وی رحمة اللّه علیه می‌آید که: روزی درویشی را گفت: «کُنْ لِلّهِ وإلّا فلاتَکُنْ.» خداوند را تعالی باش و اگرنه خود مباش؛ یعنی به حق باقی باش یا از وجود خود فانی؛ یعنی به صفوت مجتمع باش یا به فقر مفترق و به حق باقی باش یا از خود فانی، یا بدان صفت باش که حق تعالی گوید: «اُسْجُدوا لِآدَمَ (۳۴/البقره)»، یا بدان صفت باش که: «هَلْ أتی عَلَی الإنسانِ حینٌ مِنَ الدَّهرِ لم یکُنْ شیئاً مذکوراً (۱/الانسان)». اگر حق را باشی به اختیار خود قیامت به خود بود و اگر نباشی به اختیار خود قیامت به حق بود و این معنی لطیف است و اللّه اعلم بالصواب.

💡 ((اتفق الا ئمة رحمهم اللّه تعالى على: اءن الا مامة فرض، واءنه لا بدّ للمسلمين من إ ماميقيم شعائر الدين و ينصف المظلومين من الظالمين وعلى اءنه لايجوز اءن يكون على المسلمينفى وقت واحد فى جميع الدنيا إ مامان، لامتفقان، و لا مفترقان )).