حدیث تفسیری

[ویکی فقه] حدیث و تفسیر قرآن پیوندی دیرین دارند؛ به گونه ای که اولین نوع تفسیر، تفسیر مأثور می باشد.
اولین نوع تفسیر، تفسیر مأثور بوده است و راویان و محدّثان نخستین کسانی بودند که به نقل احادیثی در تفسیر قرآن پرداختند، بدین ترتیب، شکل گیری علم تفسیر با تاریخ تدوین حدیث پیوند یافته است.
نخستین مفسِر
پیامبر صلی اللّه علیه وآله وسلم نخستین مفسِر قرآن محسوب می شود.قرآن وظیفه پیامبر را تبیین آیات اعلام کرده و آن حضرت با سخنان و اعمال خود، بسیاری از آیات قرآن را تبیین کرده است، اما در این که چه مقدار از آیات قرآن را برای صحابه شرح داده است، اختلاف وجود دارد. ظاهرآ آن چه امروزه از پیامبر در تفسیر قرآن در اختیار است، مطالبی پراکنده است که کل قرآن را شامل نمی شود.سیوطی در الاتقان فی علوم القرآن عمده احادیث تفسیری پیامبر اکرم ــ به جز روایات اسباب نزول ــ را گرد آورده است.
منابع دسترسی
پس از پیامبر، صحابه و تابعین (به اعتقاد اهل سنّت) و اهل بیت علیهم السلام (در نظر شیعیان)، وظیفه تبیین آیات الهی را برای مردم بر عهده داشته اند که همه این مطالب، در قالب احادیث، در جوامع حدیثی اهل سنّت و شیعه گرد آمده است.در کتاب هایی نیز احادیث تفسیری گرد آمده، که از آن جمله است: تفسیر علی بن ابراهیم قمی، تفسیر عیاشی و تفسیر فرات کوفی از شیعه، و تفسیر ابن عباس و تفسیر طبری از اهل سنّت.کتاب اخیر کامل ترین مجموعه از احادیث پیامبر و اظهارات دیگران است که بی استثنا با آیه یا عبارتی از قرآن مرتبط است.
پیشینه تفسیر
...

💡 در اواسط قرن بیستم، اولین نسخه خطی یوکتیدیپیکا در هند کشف شد که مرور و تفسیری است بر کاریکا. یوکتیدیپیکا، به دلایل نامعلوم، از اظهار نظر در مورد آیات شصت تا شصت و سه، آیه شصت و پنج و شصت شش صرف‌نظر کرد، اما ۶۶ آیه از ۷۲ آیه باقی‌مانده را مرور و تجزیه و تحلیل کرد.

💡 بسیاری از آهنگسازان دوره رمانتیک و بعد از آن تحت تأثیر سمفونی نهم قرار گرفتند. ریشارد واگنر ۲۲ سال بعد از اولین اجرا، تفسیری بر روی سمفونی نهم بر اساس «سرود شادی» (به خاطر اهمیت این سرود در فینالِ سمفونی) و نمایشنامهٔ فاوست اثر گوته نوشت که بهترین شرح از شناختِ این سمفونی قلمداد شد.

💡 تاکنون (مهر ۱۴۰۲) ۷۰ جلد از این تفسیر منتشر شده‌است. به‌گفتهٔ علی اسلامی، سرویراستار این تفسیر، قرار است تفسیر ۱۵ جزء نخست قرآن در ۵۰ جلد منتشر و ۱۵ جزء بعدی نیز در ۳۰ جلد منتشر شود. چرا که تبیین بسیاری از موضوعات تفسیری که در ۱۵ جزء نخست است، نیاز به تکرار آن‌ها در ۱۵ جزء دوم را مرتفع می‌کند.

💡 منابع تفسیری مسلمانان در این خصوص چهار وجه برشمرده‌اند: الف) تهمت قتل هارون توسط موسی؛ ب) انتساب مسائل غیراخلاقی به موسی توسط قارون؛ ت) انتساب مشکل جسمی به موسی؛ ث) تهمت سحر و جادو.

💡 فرهادیان در سال ۱۹۹۷ از دانشگاه ییل فارغ‌التحصیل شد و در رشته علوم انسانی تحصیل کرد. اودبیر هگادای زنان ییل، تفسیری فمینیستی از متن عید پصح یهودی بود.. او مقاله سال پایانی کارشناسی خود را دربارهٔ شاعر و فیلسوف یهودی اسپانیایی یهودا هالوی نوشت. او جایزه آلفیوس هنری اسنو از دانشگاه ییل را دریافت کرد.