جاهل مرکب اصطلاحی در منطق، فلسفه و علوم انسانی است که به فردی اشاره دارد که هم نسبت به یک موضوع ناآگاه است و هم از ناآگاهی خود آگاهی ندارد. به عبارت دیگر، چنین شخصی تصور میکند دانشی درست دارد، در حالی که در واقع دچار خطا و جهل است. این نوع جهل از جهل ساده خطرناکتر دانسته میشود، زیرا در جهل ساده فرد میداند که نمیداند و امکان یادگیری و اصلاح در او وجود دارد. اما در جهل مرکب، فرد به دلیل باور نادرست به دانایی خود، انگیزهای برای جستوجوی حقیقت یا یادگیری ندارد. این حالت میتواند موجب تثبیت باورهای غلط و مقاومت در برابر اصلاح اطلاعات نادرست شود. در متون فلسفی، جاهل مرکب به عنوان نمونهای از خطای شناختی و ادراک نادرست معرفی میشود. این وضعیت نه تنها در سطح فردی بلکه در سطح اجتماعی نیز میتواند پیامدهای منفی ایجاد کند. زیرا افراد دارای جهل مرکب ممکن است در تصمیمگیریها و قضاوتهای خود به اشتباهات جدی دچار شوند. از نظر معرفتشناسی، این مفهوم نشاندهنده فاصله میان واقعیت و تصور فرد از واقعیت است. در مجموع، جاهل مرکب کسی است که نمیداند و در عین حال نمیداند که نمیداند و به همین دلیل خود را دانا میپندارد.
جاهل مرکب
لغت نامه دهخدا
جاهل مرکب. [ هَِ ل ِ م ُ رَک ْ ک َ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) دژآگاه. ( یادداشت مؤلف ). آنکه علم وی با واقع مطابق نباشد. آنکه گمان بردکه چیزی را میداند و بواقع آنرا نمیداند. قسیم جاهل بسیط، که جهل وی مطلق است و اصلاً جاهل بچیزی است.
فرهنگ فارسی
در آگاه
