تبخیرـ تعرق سنجی

{evapotranspirometry} [علوم جَوّ] علم اندازه گیری تبخیر و تعرق

💡 روش‌های مختلفی برای محاسبه تبخیر و تعرق گیاه مرجع پیشنهاد شده‌است که هر کدام از نظر داده‌های مورد نیاز تا حدودی با یکدیگر تفاوت دارند. فائو در سال ۱۹۹۸(نشریه ۵۶)، روش فائو-پنمن – مانتیث را به عنوات روش استاندار برآورد تبخیر و تعرق گیاه معرفی نمود (حیدر پور و همکاران، ۱۳۸۶ هـ ش).

💡 آنچنان که از جدول فوق مشخص می‌شود میزان بارندگی در نواحی خشک به کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر در سال محدود می‌گردد و اکثراً نیز بیش از ۱۰۰ میلی‌متر نیست که در مقایسه با مقادیر تبخیر و تعرق که گاه به چندین متر می‌رسد بسیار اندک است و لزوم بهره‌گیری هر چه بیشتر از نزولات جوی و مخازن آبهای زیرزمینی و منابع آبهای سطحی را آشکار می‌سازد.

💡 نفوذ یعنی جریان آب از سطح زمین به درون زمین. پس از نفوذ، آب، به صورت رطوبت خاک یا آب زیرزمینی تبدیل می‌شود. با این حال، مطالعات جهانی اخیر، با استفاده از ایزوتوپ‌های پایدار آب نشان می‌دهند که تمام رطوبت خاک برای تغذیهٔ آب زیرزمینی یا تعرق گیاهان مصرف نمی‌شود.

💡 زهکشی زیستی عبارتست از زهکشی اراضی به کمک گیاهان مقاوم به شوری. در این روش، گیاهانی که به شدت به شوری مقاومند در مجاورت نوارهای زراعی کشت می‌شوند. این گیاهان به سبب تعرق، پتانسیل کمتری را در نیمرخ خاک منطقه ریشه خود و زیر آن به وجود می‌آورند و از این رو، زهاب زیرزمینی که پتانسیل بیشتری دارد به سمت نوار مذکور حرکت می‌کند و سطح آب در منطقه زراعی پایین می‌افتد.

💡 با انجام عمل تعرق و باز بودن روزنه‌های گیاه، تبادل گاز بین اتمسفر و برگ انجام می‌شود. چون وقتی آب با تعریق خارج می‌شود، کربن دی‌اکسید وارد گیاه می‌شود که گاز مورد نیاز برای انجام عمل فتوسنتز است. میزان آب خروجی در مقایسه با گاز کربن دی‌اکسید ورودی، بیشتر خواهد بود. در بالا بردن شیرهٔ خام توسط گیاه، نیروی مکشی که در هنگام تعریق ایجاد می‌شود مؤثر است.