«تاریخ الروم» یا تاریخ روم باستان به سرگذشت یکی از بزرگترین و اثرگذارترین تمدنهای جهان باستان گفته میشود که از حدود قرن هشتم پیش از میلاد در شبهجزیره ایتالیا و با محوریت شهر رم شکل گرفت و بهتدریج به امپراتوری عظیمی در اطراف دریای مدیترانه تبدیل شد. این تمدن در آغاز به صورت پادشاهی اداره میشد، اما پس از برکناری آخرین پادشاه روم، نظام جمهوری در آن پدید آمد و اداره کشور به دست سنا و کنسولها سپرده شد. جمهوری روم طی چند قرن با قدرت نظامی، سازمان اداری و سیاستهای توسعهطلبانه خود سرزمینهای گستردهای را فتح کرد و نفوذش را در اروپا، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیا گسترش داد. پس از دوره جمهوری و در پی تحولات سیاسی و قتل ژولیوس سزار، حکومت روم در سال ۲۷ پیش از میلاد وارد مرحله امپراتوری شد و آگوستوس به عنوان نخستین امپراتور روم قدرت را در دست گرفت. در دوران امپراتوری، روم به اوج شکوه و اقتدار رسید و دورهای از ثبات و آرامش سیاسی به نام «پاکس رومانا» پدید آمد که حدود دو قرن ادامه داشت. رومیان در اداره سرزمینهای فتحشده سیاستی هوشمندانه داشتند و معمولاً به فرهنگ، زبان و آداب ملتهای مغلوب احترام میگذاشتند و در مقابل، آن ملتها را در ساختار سیاسی و اقتصادی امپراتوری جذب میکردند. آنان شبکه گستردهای از جادهها، شهرها و مراکز نظامی ایجاد کردند که ارتباط میان نقاط مختلف امپراتوری را آسان میساخت و به قدرت و انسجام حکومت کمک میکرد. تمدن روم همچنین نقش بزرگی در گسترش زبان لاتین، قوانین مدنی، معماری، مهندسی، علوم نظامی و سازمان حکومتی داشت و بسیاری از پایههای تمدن اروپای بعدی را شکل داد. امپراتوری روم سرانجام در اثر بحرانهای داخلی، ضعف سیاسی و حملات اقوام مهاجم رو به افول رفت، اما میراث فرهنگی، حقوقی و سیاسی آن تا امروز در جهان باقی مانده است. بنابراین «تاریخ الروم» به مجموعه رویدادها، حکومتها، جنگها، فرهنگ و دستاوردهای تمدن روم گفته میشود که یکی از مهمترین تمدنهای تاریخ بشر به شمار میآید.
تاریخ الروم
لغت نامه دهخدا
تاریخ الروم. [ خُرْ رو ] ( ع اِمرکب ) رجوع به تاریخ رومیان و تاریخ اسکندری شود.