«انحلال علم اجمالی» اصطلاحی فقهی است که به محدود شدن دایره شمول علم اجمالی با خروج بعضی از اطراف آن اشاره دارد. به بیان ساده، وقتی انسان به چیزی «علم اجمالی» دارد، یعنی تنها بهطور کلی میداند چه هست یا چه میشود، اما جزئیات کامل را نمیداند. انحلال علم اجمالی زمانی رخ میدهد که بخشی از این اطلاعات کلی از دایره علم خارج شود و دایره شمول آن کوچکتر یا محدودتر گردد. این محدود شدن ممکن است باعث شود علم اجمالی بزرگ (کبیر) به یک علم اجمالی کوچک (صغیر) تبدیل شود یا اینکه برخی اطراف آن، که قبلاً ناشناخته بودند، به شکل علم تفصیلی درآیند و نسبت به برخی دیگر شک باقی بماند. در واقع، انحلال علم اجمالی نشاندهنده تغییر وضعیت دانش از گسترده و کلی به محدود و جزئی است، اما بدون اینکه اصل اجمالی بودن آن بهطور کامل از بین برود. مثال روشن آن، تبدیل «علم اجمالی کبیر» به «علم اجمالی صغیر» است که در آن بخشهایی از اطراف علم حذف میشوند و بخشهای دیگر همچنان اجمالی باقی میمانند. دو شرط برای این تبدیل وجود دارد: اول، اطراف علم اجمالی صغیر باید بخشی از اطراف علم اجمالی کبیر باشند که منحل شده است، و دوم، مقدار معلوم به اجمال در علم صغیر نباید از مقدار معلوم به اجمال در علم کبیر بیشتر باشد.
انحلال علم اجمالی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] انحلال علم اجمالی به محدود شدن دایره شمول علم اجمالی با خروج بعضی از اطراف اطلاق می شود.
انحلال علم اجمالی، به معنای محدود شدن دایره شمول علم اجمالی خاص و خارج شدن بعضی از اطراف، از دایره شمول آن است که این امر، یا موجب تبدیل علم اجمالی به علم اجمالی کوچک تر شده و یا سبب از بین رفتن و تبدیل آن به علم تفصیلی به بعضی از اطراف و شک بدوی نسبت به بعضی دیگر می گردد.
← مثال
انحلال علم اجمالی کبیر به علم اجمالی صغیر، بر دو امر متوقف است:۱. اطراف علم اجمالی صغیر، بخشی از اطراف علم اجمالی کبیر باشد که منحل شده است؛۲. مقدار معلوم به اجمال در علم اجمالی صغیر، از مقدار معلوم به اجمال در علم اجمالی کبیر بیشتر نباشد.
