ادله متعارض

[ویکی فقه] ادله متعارض به دلایلِ دارای تنافی ذاتی یا عرضی به حسب مدلول می شود.
ادله متعارض، به دو یا چند دلیل گفته می شود که میان مدلول آنها تنافی است، مانند دلیلی که می گوید:« نماز جمعه واجب است» و دلیل دیگر که می گوید:«نماز جمعه واجب نیست»؛ در این جا دو دلیل در حکم نماز جمعه با هم تنافی دارند.
انواع تنافی دلیلین
تنافی میان دو یا چند دلیل، گاهی ذاتی است و گاهی عرضی.
← تنافی ذاتی
برای تحقق تعارض میان دو یا چند دلیل وجود شرایط ذیل ضروری است:۱. یکی از دو دلیل به تنهایی و یا هر دو دلیل با هم، قطعی نباشند؛۲. در حجیت هر یک از دو « اماره ظنی متعارض»، ظن فعلی معتبر نباشد، بلکه یا در حجیت هر دو دلیل و یا دست کم در حجیت یکی از دو دلیل، ظن شأنی ملاک باشد؛۳. هر کدام از دو دلیل فی نفسه دارای شرایط حجیت باشند؛۴. یکی از دو دلیل، حاکم بر دلیل دیگر نباشد؛۵. یکی از دو دلیل، وارد بر دلیل دیگر نباشد؛۶. دو دلیل متزاحم نباشند؛۷. مدلول دو دلیل با یکدیگر متنافی باشد، به گونه ای که اجتماع مدلول هر دو، محال باشد.در این که تنافی میان دو دلیل، در ناحیه مدلول آن است یا در ناحیه دلالت، بین شیخ انصاری و آخوند خراسانی اختلاف است.

💡 زيرا كه آنها معصوم، و از هر گونه خطا و گناهى پاك و بر كنارند و احكام را ازرسول خدا (ص ) آموخته اند. اما علما، به ايشان اجازه داده شده تا اجتهاد كنند و احكام را ازعمومات در قرآن و سنت، و برگزيدن از مياندلائل متعارض استنباط نمايند، و البته مجاز نيستند تا احكام را از طريق قياس و استحسانبه دست آورند (62).

💡 تا اينجا نمونه هايى از مسائل مورد اختلاف را درباره گريستن بر ميت، كه منشا پيدايشآنها وجود احاديث متعارض بود، آورديم. اينك، به يارى خدا، آياتى از قرآن مجيد را مطرحمى كنيم كه در تاويل آنها اختلاف ايجاد شده است.

💡 دسته دوم روايات عامى است كه اختصاصى به اخبار متعارض ندارد، بلكه صحت محتواىهر روايتى را در گرو موافقت يا عدم مخالفت با قرآن كريم مى داند و دامنه لزوم عرضبر قرآن را بر همه احاديث مى گستراند (142) مانند روايات زير:

💡 این نوع ادبیات موافق عقل و استدلال و منطق است و تخیل در آن همیشه محدود و مرتب است. همچنین معتدل و میانه رو است. این نوع ادبیات ساده، زیبا و روان است و دارای قهرمان غیرعادی نیست بلکه افراد برجسته و نماینده یک گروه در آن قرار دارد. کلاسیک و رمانتیک(رمانسیسم) با یکدیگر متعارض و مختلف اند، ولی پیوند ناگسستنی دارند.

💡 گروه اول عناصر قطبی شناخت شامل ابعاد صوری و عاطفی واقعیت است. درک عقلانی واقعیت همیشه بین دو قطب صورت و عاطفه درآمد و شد است و کارکردهای صوری و عاطفی نیز گاهی با یکدیگر متعارض‌اند و حال آنکه انسان برای هماهنگی با عالم ناگزیر است تا بین این ابعاد قطبی تعادل ایجاد کند و به نوعی بدانها وحدت و انسجام ببخشد.

💡 مخاطبان کتاب در مقام نخست، دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی در گرایش‌های علوم‌سیاسی و فلسفه هستند. در این کتاب، پایه‌های استواری دربارهٔ مفاهیم قدرت و سیاست، گونه‌های سازمان یافتگی اجتماعی، کارکرد، نظام‌های تصمیم‌گیری، و استیلا، پویایی‌های متعارض در جوامع به تازگی استقلال یافته از استعمار و دستخوش تنش‌های قومی یا درگیر همسازی‌های سطوح محلی و جهانی خواهند یافت.