نقش قصد و عمد در ضمان اتلاف

[ویکی فقه] به موجب اطلاقات ادله قاعده اتلاف، در پدید آمدن نوع ضمان، به هیچ وجه عنصر عمد و قصد دخالت ندارد.
شخصی که با عمل خویش موجب تلف مال دیگری شده، ضامن و ملزم به جبران خسارت وارد شده است، اعم از اینکه عالما عامدا چنین کرده باشد یا بدون قصد، عملش چنین نتیجه ای داده باشد. قانون مدنی ایران در ماده ۳۲۸ به همین نکته اشاره کرده است.
معنای عمد و قصد
البته به نظر ما، عدم دخالت عنصر قصد و عمد در پدید آمدن ضمان بدین معنا نیست که در هیچ یک از مراحل، عملی که مجوز انتساب و استناد تلف به فاعل باشد لازم نیست، بلکه بی گمان احراز انتساب عمل به فاعل ضروری است؛ زیرا از ارکان اصلی ضمان مورد بحث، تحقق مفهوم «اتلاف» است و بدیهی است که این مفهوم با مفهوم «تلف» فرق دارد. بنابراین، چنانچه از شخص عملی سر نزده که منتهی به تلف مال شده باشد، بلکه مال در دست او به علل سماوی تلف شود، نمی توان اتلاف را به وی منسوب کرد و در نتیجه، ضمان محقق نخواهد شد. به عبارت دیگر، مقصود از عمد و قصد، اراده و عزم نسبت به اتلاف و اضرار به غیر است که چنین عنصری در پدید آمدن ضمان اتلاف ضروری نیست، ولی بی تردید، فاعلیت در عمل و تحقق انتساب و نیز ارتباط فاعل با پدیده تلف لازم است.
← نتیجه گیری
قانون مدنی ایران در ماده ۳۲۸، ۳۲۹ و ۳۳۰ احکام ضمان اتلاف را بیان و به تمام اقسام مال، اعم از عین و منفعت اشاره کرده و طبق روال معمول نظر مشهور را پذیرفته است. (ماده ۳۲۸: «هر کس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن رابدهد، اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشدیا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است». ماده ۳۲۹: «اگر کسی خانه یا بنای کسی را خراب کند باید آن را به مثل صورت اول بنا نماید و اگر ممکن نباشد باید از عهده قیمت برآید». ماده ۳۳۰: «اگر کسی حیوان متعلق به غیر را بدون اذن صاحب آن بکشدباید تفاوت قیمت زنده و کشته آن را بدهد و اگر کشته آن قیمت نداشته باشد باید تمام قیمت حیوان را بدهد و لکن اگر برای دفاع از نفس بکشد یا ناقص کند ضامن نیست». ) این قانون به موجب ذیل ماده ۳۳۰ فقط موردی را که شخص در دفاع از خویش، حیوان دیگری را بکشد یا ناقص کند، استثنا کرده است.

💡 و يسجد ويقول الهى ان وجها اليك برغبته توجه فالراغب خليق بان تجيبه وانَّ جبينا لكبابتهاله سجد حقيق ان يبلغ ما قصد وان خدّا اليك بمسئلته تعفّر جدير بان يفوز بمرادهويظفر، وها انا ذا يا الهى ! قد ترى تعفير خدّى وابتهالى واجتهادى فى مسئلتك وجدّىفتلق ياربّ رغباتى براءفتك قبولا وسهّل الىّ طلباتى براءفتك وصولاوذلّل لى قطوف ثمرة اجابتك تذليلا.

💡 اين نيز دليلى است بر اينكه گناهى از او سرزده كه نياز به غفران پروردگار دارد، نهتنها قصد و نيت و نزديك شدن به گناه بى آنكه آنرا مرتكب شده باشد.

💡 اصل‌ و طفیل‌، شخص وشبه‌، قصد و امتحان بود و نبود، ذات و صفت، عین و اقتضا

💡 عداوت کردن و قصد و خلاف و کین او هریک برآرند از سر شیران جنگی طامةالکبری

💡 این مجموعه تلویزیونی شخصیت راب را دنبال می‌کند کسی که زمان زیادی مجرد بوده و متخصص ساخت مناظر طبیعی است و دارای اختلال وسواسی جبری است. راب با دختری از خانواده مکزیکی-آمریکایی ازدواج می‌کند و سعی می‌کند به خانواده او نزدیک شود ولی بیشر وقت‌ها دچار مشکل می‌شود، برخلاف قصد و منظور خوبی که داشته‌است.

💡 در ۷۰۰ ق.م. آشوریان بازگشتند و در مرداب‌ها و باتلاق‌های بابل مشغول پیکار با سپاهیان شورشی شدند. بار دیگر شاه بابل فرار کرد - که البته جای تعجب هم نداشت - قصد وی این بار ایلام بود و وی در همان‌جا هم درگذشت.