نسبت اسطوره و فلسفه و موسیقی

[ویکی فقه] این مقاله در ابتدا نسبت اسطوره با موسیقی و سپس نسبت فلسفه با موسیقی و تاثیر آن در ایجاد زمینه برای پرورش بزرگانی چون ارموی را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.
نسبت میان اسطوره، فلسفه و موسیقی در تاریخ بس پرفراز و نشیب موسیقی دو نکته بسیار قابل تامل وجود دارد:اول: نسبت موسیقی با اسطوره و به ویژه اسطوره های یونانی، از یک سو کلمه موسیقی (که معرب Music است) متخذ از (Muses) یونانی است و اینان ۹ الهه شعر و هنر و موسیقی بودند که نامشان بر یکی از برجسته ترین هنرهای انسانی به یادگار ماند. به ویژه اگر نام مادر آنان یعنی منموزین (Menmosyne) یا مرکوری رومی و (memory) انگلیسی را مورد توجه قرار دهیم که خود به معنای حافظه، تذکر و یاد است و بنابراین موسیقی و هنر را نوعی ذکر و یاد قرار می دهد. شاید مولانای رومی متاثر از همین معنا بوده که موسیقی را یادگار خوش بهشتی دانسته و سروده است: ما همه اجزای آدم بوده ایم در بهشت این لحن ها بشنوده ایم •••••• گرچه بر ما ریخت آب و گل شکی یادمان آید از آنها اندکیو از دیگر سو تاثیرپذیری فیثاغورث و پیروانش از «اورفیسم» یوانای و اسطوره های سومری و نیز تامل جدی فلاسفه دو قرن اخیر به حضور اسطوره در هنر، به عنوان مثال کسانی چون «شلینگ» با جملاتی چنین: «اسطوره شرط لازم و نخستین تمامی هنر است» و یا تقسیم دیونیسوسی و آپلونی «نیچه» از هنر.دوم: موسیقی در جهان اسلام، روشنترین و مدونترین تاریخ را در میان تمامی هنرها دارد و این بدان دلیل است که این هنر همراه با فلسفه و ریاضیات وارد جهان اسلام شد. فلذا اگر می بینیم، اولین فیلسوف جهان اسلام (کندی) ۹ رساله در موسیقی دارد و بزرگ ترین فیلسوف جهان اسلام (فارابی) «موسیقی الکبیر» را و فلاسفه دیگر نیز هر کدام رساله های مهم دیگری، دقیقاً به همین نسبت فلسفه و موسیقی در تمدن اسلامی باز می گردد. عاملی که سبب گردید از یک سو روشنترین تاریخ هنر را در موسیقی داشته باشیم و از دیگر سو چنان پشتوانه نظری عمیقی و عظیمی پدید آید که خود بنیان ساز عمیق ترین مبادی نظری در موسیقی، ابداعات و ابتکارات بی نظیر موسیقایی و پرورش اعجوبه هایی چون صفی الدین ارموی گردد.این مقاله در ابتدا نسبت اسطوره با موسیقی و سپس نسبت فلسفه با موسیقی و تاثیر آن در ایجاد زمینه برای پرورش بزرگانی چون ارموی را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.
اسطوره و مدرنیته
مدرنیته با نفی اسطوره آغاز شد و نیز با جهان اسطوره محوری که پیش از آن، تاریخی سه هزار ساله را با خود یدک می کشید. شک دکارتی و نقد خرد کانتی به محو و نفی اندیشه ها و گزاره هایی انجامید که در چارچوب عقلانیت مدرن، قابلیت نقد و بررسی نداشت. قرن شانزده، هفده و هجده قرون عقل محوری است. قرونی که با مبنا قرار دادن سوبژه به دنبال ادراک مطلق ابژه یا عین است. در این میان اندیشه فلسفی جولانگاه تفوق ذهن بر عین و یا ایده بر پدیده شد و نوعی ایده آلیسم در باب رئالیسم شکل گرفت که مبنا و بستر مناقشات و مباحثات فلسفی دوره طولانی مدرنیته گشت. عقل نقاد اینک همه چیز را به چالش می کشید و این خاص قلمرو نظری مدرنیته نبود در عرصه هنر و به ویژه مکاتب هنری نیز مکاتب به صورت پی در پی مقابل هم عرض اندام می کردند. سمبولیزم در برابر کلاسیزم، رومانتیزم در برابر رئالیسم و هکذا.اما در مسیر این جهان پرآشوب نظری که به تعبیر «برتراندراسل» با تاکید شدید بر فردیت و ذهنیت، تا مرز هرج و مرج پیش رفت، کسانی نیز ظاهر گشتند که بینشی اسطوره ای را در قالب فلسفه ترویج دادند.
← نظریه شلینگ
سخن ما در این مختصر، شرح حضور اسطوره و احیای مجدد آن در فلسفه جدید غرب و حتی باز تولید قدرتمند آن در اندیشه بزرگان و اسطوره شناسانی چون «لوی اشتراوس»، «میرچا الیاده» و «ژوزف کمبل» نیست بلکه تنها تامل بر این نکته است که حضور و تاثیر اسطوره در ذهن و زبان انسان چنان جدی و گریز ناپذیراست که به هیچ وجه نمی توان آن را نادیده گرفت. گاهی شناخت یک اسطوره، شناخت یک آئین و نوع جهان بینی یک تمدن است.
موسیقی و اسطوره
...

💡 ساختار ديگرى كه در روانكاوى مطرح ميشود از آن آلفرد آدلر، روانكاو سويسى ديگر،است. موضوع مورد توجه وى استراتژى تنازع بقا است نه اسطوره و اعماق روح. بههمين سبب ميل به قدرت را كليد فهم انگيزش آدمى ميداند. نوشته هايش كه بسيار پيچيده ومعقول است تصويرى تازه از طبع آدمى به دست مى دهد. وى نخستين روانكاوى است كه درسيستم روانشناسى محلى كانونى به پرخاشگرى انسان مى دهد.

💡 کوهدشت اسطوره و تاریخ را هزاران سال است که در مفرغ، رنگین‌نگاره‌ها و بلوط‌ها میان کوه‌های سَرسُورن، مَپل، خَلیف و بِمارکه روایت می‌کند و مجسمۀ گیل گمش، آیینه‌های برنزی و مجسمۀ الهه اَشی‌اش موزۀ لوور پاریس را قدمت‌دار کرده‌ است.

💡 وی همچون برادر بزرگتر، نامی و تحت تأثیر پدر، نقاشی را به شیوه رئالیستی رایج در دهه سی خورشیدی آغاز کرد، اما در ادامه و به ویژه پس از تحصیل در فرهنگستان هنرهای زیبای رم به سبک و شیوه‌هایی مدرن و انتزاعی‌تر روی آورد. این دگردیسی در آثار برادر بزرگترش هم دیده می‌شود. مضامین تاریخ و اسطوره و پدیده‌های هستی با درونمایه‌های فلسفی از مشخصه‌های آثار نیما پتگر است.