شاهنامه ثعالبی در شرح احوال سلاطین ایران
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] این کتاب ترجمه ای از غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم است که مؤلف آن را به فرمان ابوالمظفر نصر بن ناصرالدین ابومنصور سبکتکین، برادر سلطان محمود غزنوی نوشت و خبرهای سود بخش و برجسته ای در باره شاهان و سرگذشت آنان، آیین ها، حکمت ها، تاریخ ها، سنّت ها، دستورها، پیکارها، رویدادها، پیروزی ها، نیکوکاری ها و زشت کاری های آنان و خصلت های زیبا و زشت و خوب و بدشان و دیگر چاره گری ها و حالات آنان را در این اثر گنجاند و بدین شیوه، تکلیفش را ادا کرد.
ثعالبی در بخش ایران باستان کتاب خود که از اهمیّت فراوانی برخوردار است، تنها به نقل ساده رویدادها و گزارش در باره آنها نپرداخته، بلکه گاهی به استدلال و سنجش نیز دست زده است. تعبیرها و تشبیه های مُنشیانه ای که در این کتاب به ویژه در توصیف آیین جلوس پادشاهان، چگونگی سخن گفتن بزرگان کشور در برابر شاهان و پاسخ های پادشاهان به افراد و توصیف میدان های نبرد و گیر و دار جنگ ها، پیروزی ها و شکست ها دیده می شوند و شیوه نثری آن در باره پایان عُمر، جمله ها و تعبیرهای ثعالبی را در کتاب های ادبی و بلاغی اش مانند فقه اللغة و سر البلاغه و الاعجاز و الایجاز به یاد می آورند. به هر روی، وی تاریخ را در ادب و بلاغت و ترسّل به خدمت می گیرد؛ زیرا به تاریخ جز با دید پند پذیری و عبرت گیری نمی نگرد و از آن جز این نمی خواهد و از این رو، عبرت ها و پندها و حکایت های اخلاقی و اندرزهای گوناگونی که در تهذیب اخلاق آدمیان به کار می آیند در کتاب خود می گنجاند و ویژگی کار بردی و عبرت آموزی تاریخ را از دیگر خصلت های آن بیشتر می پسندد.
نویسنده در این کتاب، به تألیف تاریخی عمومی دست می زند؛ یعنی از دوران پادشاهان افسانه ای و کیومرث (همان آدم ابوالبشر به باور وی) گزارش می دهد و تاریخ ایران باستان را تا سقوط ساسانیان (یزدگرد سوم، فرزند شهریار و آخرین شاه پارسیان) پی می گیرد و مانند شاه نامه فردوسی گزارش هایش را در سه بخش می گنجاند:
1. دوران اساطیری (از کیومرث تا فریدون و قیام کاوه آهن گر)؛
2. دوران حماسی (از قیام کاوه آهن گر تا قتل رستم و سلطنت بهمن)؛
جمله سازی با شاهنامه ثعالبی در شرح احوال سلاطین ایران
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 دیوان اشعار ثعالبی برای بار نخست توسط محمود عبدالله الجادر، استاد دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه بغداد گردآوری و تصحیح گردیدند. دکتر الجادر اشعار ثعالبی را از زاویهٔ انواع قافیه‌های مختلف در بحور عروضی زبان و ادبیات عربی مورد بررسی قرار داده‌است. از مهمترین اغراض شعری ثعالبی در این دیوان می‌توان به مدح، وصف، شکوی، غزل و رثا اشاره کرد.
💡 از متون پارسی میانه که به جای مانده، یکی نوشته‌ایست به نام «خسرو کواتان اود رتیکی» که ابومنصور ثعالبی در زمان سلطان محمود غزنوی بخش‌هایی از آن را به عربی برگردانده و در کتاب «غرر اخبار ملوک الفرس» آورده‌است. در این کتاب نوجوانی به نام واسپوهر در ذکر پیروزی‌های خود در زمینه‌های گوناگون و برتری خود از دیگران می‌گوید:
💡 مورخان او را یکی از زیباترین زنان طول تاریخ نام برده‌اند که آوازه زیباییش در همه جا به‌طور چشمگیر گسترده بود. ثعالبی در باب او گوید «... و شیرین که گلستان زیبایی و ماهپاره‌ای بود که مانند او در خوبروئی و برازندگی دیده نشده‌است» پرستارانش گواهی می‌دهند که از زمان هوشنگ به این سو، یعنی ازآغاز خلقت، ماهرویی چون او «بر تخت ناز» ننشسته‌است.
💡 اعدام او احتمالاً سرچشمهٔ داستان خشم شاهانه شده که مسعودی، فردوسی و ثعالبی در شکل‌های گوناگون آن را آورده‌اند.
