دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] تصویر حضرت محمد صلی الله علیه و آله و حضرت زهرا علیها السلام در دایره المعارف اسلام (ترجمه و نقد). تصویر حضرت محمد(ص) و حضرت زهرا(س) در دائرة المعارف اسلام(ترجمه و نقد) زیر نظر محمود تقی زاده داوری در یک مجلد به زبان فارسی منتشر شده است. ترجمه این دو مدخل دائرة المعارف توسط آقای حسین مسعودی و نقد آن ها به قلم خانم فاطمه جاناحمدی می باشد.
این اثر در چهار بخش تنظیم شده و ترجمه و نقد هر یک از مدخل ها در دو بخش جداگانه آمده است. هر یک از بخش ها مشتمل بر زیرمجموعه های فراوانی است که البته عناوین بخش مربوط به فاطمه(س) از تعدد بیشتری برخوردار است.
کتاب حاضر در واقع، سومین کتاب از مجموعه کتاب های بررسی واژگان شیعی در دایرةالمعارف اسلام (چاپ لیدن هلند) که در آن دو مدخل «محمد(ص)» و «فاطمه(س)» مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. منتقد در این اثر بیشتر بر روش های علمی و انطباق روش نگارش این مدخل ها با روش های متعارف جوامع آکادمیک متمرکز شده و به خوبی نشان داده است که نویسندگان مدخل ها در ارائه تصویری صحیح از دو شخصیت بزرگ اسلامی از روشی علمی و مورد پذیرش جوامع دانشگاهی بهره نبرده و بنابراین، نمی توان این مدخل ها را به معنی واقعی کلمه، آثاری علمی تلقی نمود.
ناقد کتاب صرفاً مواردی را به عنوان نمونه یادآور شده است، حال آن که تصریح می کند که این مدخل ها از کاستی ها و کمبودهای فراوانی رنج می برند و باید در اثری دیگر به تفصیل به آن پرداخت و کژی ها و لغزش هایی را که بر قلم نویسندگان وارد آمده، اصلاح کرد.
تذکر این نکته ضروری است که بسیاری از نویسندگان مدخل های دائرة المعارف اسلام از فضای غیراسلامی یا ضداسلامی موجود در غرب متأثر بوده و در نگارش این مدخل ها رویکردی غیرهمدلانه و گاه مغرضانه اتخاذ کرده اند که نمونه آن را می توان در بخش پایانی مدخل مربوط به پیامبر اسلام(ص) مشاهده نمود. بخش مذکور اگرچه به توصیف نوشته های غربی درباره پیامبر اسلام(ص) در قرون گذشته می پردازد؛ ولی همین گزارشگری، برای ما مسلمانان و علاقه مندان به پیامبر رحمت و هدایت، گزنده و آزار دهنده است و از اینرو از انتشار آن خودداری شده است.
