دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] الدر الثمین فی خمسمائه آیه نزلت فی مولانا امیرالمؤمنین(ع) باتفاق اکثر المفسرین من اهل الدین. الدرّ الثمین فی خمسمائة آیة نزلت فی مولانا أمیرالمؤمنین(ع) باتّفاق أکثر المفسّرین من أهل الدین، از جمله آثار منسوب به حافظ رجب بُرسی حلّی (متوفی حدود 813ق) عالم و فقیه امامی است که به زبان عربی نگارش و با تحقیق سید علی عاشور در یک جلد منتشر شده است. شیخ بُرسی در این اثر پانصد آیه از قرآن کریم را که نزول آنها در شأن حضرت علی(ع) مورد اتفاق اکثر مفسران بوده، گردآوری نموده است.
کتاب، مشتمل بر دو بخش است: در بخش اول، مقدمه محقق، مقدمه مؤلف و متن اثر آمده است. در متن اثر، آیات به ترتیب سوره های قرآن کریم ارائه شده است. بخش دوم نیز که ثلث کتاب را تشکیل می دهد، بخشی الحاقی به قلم محقق کتاب است.
شیوه نگارش نویسنده به صورت مزجی بوده و مطالب تفسیری خود را بسیار کوتاه و موجز در اثنای کلام الهی ذکر کرده و در تأیید مطالبش به روایات اهل بیت(ع) اشاره کرده است.
درباره انتساب این کتاب به شیخ برسی، ملا محمدتقی فرزند حیدرعلی زنجانی که شاگرد ملا خلیل قزوینی بوده، در کتاب «طریق النجاة» خود از آن مطلب نقل می کند و آن را به حافظ برسی نسبت می دهد. صاحب ریاض العلماء می گوید: این نسبت خالی از تأمل نمی باشد و حقیقت آن است که شیخ تقی الدین عبدالله حلبی (یا حلی) کتاب «مشارق الأنوار» را انتخاب کرده و پاره ای از فواید را به ضمیمه پانصد آیه در فضل اهل بیت(ع) بدان پیوسته است و آن را به نام «الدر الثمین فی أسرار الأنزع البطین» نامیده است.
شیخ آقابزرگ تهرانی این اثر را از جمله تألیفات برسی می داند و پس از آن به تأمل صاحب ریاض و اینکه کتاب از آثار عبدالله حلبی است، اشاره کرده و می افزاید: علاوه بر محمدتقی یادشده، مؤلف «ریاض المصائب» تفسیر برخی از آیات فضائل را از آن کتاب نقل کرده و اصل کتاب را از آثار حافظ برسی معرفی کرده است. بنابراین با نقل و انتساب این دو تن وجهی برای منع صاحب ریاض باقی نمی ماند و در ذیل «کشف الظنون» نیز این کتاب در زمره آثار برسی دانسته شده است. بنا به نوشته شیخ آقابزرگ تهرانی، علی بن فسیح الله رضا، کتاب «الدر الثمین فی أسرار الأنزع البطین» نوشته تقی الدین عبدالله حلی را اسنتساخ کرده که در سال 1010ق، از آن فارغ شده است.
