جسم زرد

{corpus luteum, yellow body of ovary, yellow body} [زیست شناسی] تودۀ زردی که پس از پاره شدن انبانک تخمدان و آزاد شدن تخمک ایجاد می شود

جسم زرد ( Corpus luteum ) یک توده سلولی موقتی در تخمدان زنان بارور است که هورمون های پروژسترون، استرادیول و اینهیبین A را ترشح می کند.
بعد از تخمک گذاری هورمون LH سبب می شود تا سلول های تک داخلی ( THECA INTERNA ) و باقی مانده سلول های فولیکولی که پاره شده است رشد کنند و تشکیل توده ای به نام جسم زرد را بدهند ( تقریباً 80 درصد از سلول های فولیکولی و 20 درصد از سلول های تک داخلی تشکیل شده است. ). LH سبب ترشح استروژن و پروژسترون از جسم زرد می شود. جسم زرد بین دو تا پنج سانتیمتر قطر دارد.
درصورت عدم حاملگی استروژن و پروژسترون هر دو باعث ایجاد یک مکانیسم خود تنظیمی منفی می شوند که ترشح FSH و LH را مهار می کند. این خود تنظیمی از ایجاد فولیکول های جدید در مرحله لوتئال جلوگیری می کند. در انتهای چرخه با دفع شدن جسم زرد، ترشح استروژن و پروژسترون به شدت کاهش می یابد و چرخه بعدی آغاز می شود ( خانم دچار خونریزی عادت ماهیانه می شود ).
درصورت حاملگی جسم زرد تا موقعی که جفت تکامل کافی پیدا نکرده است پروژسترون ترشح می کند و حاملگی را ادامه می دهد.
سلول های Granulosa lutein ( ترشح کننده پروژسترون، استرادیول و اینهیبین A ) و سلول های Theca lutein ( ترشح کننده آندروژن، استروژن و پروژسترون ) سلول های جسم زرد را تشکیل میدهند.

جسم زرد (corpus luteum)
بافت دانه دار۱ی که پس از رهاسازی تخمک۲ از فولیکول گراف۳، در تخمدان۴ پستانداران۵ شکل می گیرد. فولیکول گراف مجموعه ای از یاخته هاست که به بالغ شدن تخمک کمک می کند. جسم زرد به منظور آمادگی بدن برای بارداری۶ هورمون پروژسترون۷ ترشح می کند. بعد از آزادشدن هر تخمک، فولیکول بر اثر عملکردِ هورمون مترشح از هیپوفیز۸، با نام هورمون زرده ساز۹، بزرگ می شود. جسم زرد هورمون پروژسترون ترشح می کند که دیواره رحم را برای بارداری آماده نگه می دارد. اگر بارداری اتفاق بیفتد، جسم زرد تا ماه چهارم بارداری به ترشح پروژسترون ادامه می دهد و در غیر این صورت، از بین می رود.
glandular tissueovulationGraafian follicleOvarymammalpregnancyprogesteron hormonepituitaryluteinizing hormone

تودۀ زردی که پس از پاره شدن انبانک تخمدان و آزاد شدن تخمک ایجاد می‏شود.

💡 پس از پارگی فولیکول تخمدان بالغ، سلول‌های تِکای داخلی به سلول‌های تِکای لوتئین در جسم زرد تمایز می‌یابند. این سلول‌های جسم زرد آندروژن و پروژسترون ترشح می‌کنند. نام دیگر سلول‌های تِکای لوتئین، سلول‌های لوتئال کوچک است.

💡 در سندرم تخمدان پلی کیستیک، ممکن است هیپوفیز مقادیر بالای هورمون سازنده جسم زرد ترشح کند و تخمدان‌ها مقادیر بالای آندروژن‌ها را تولید نمایند. این امر چرخه نرمال قاعدگی را مختل می‌سازد و می‌تواند سبب ناباروری، پرمویی بدن و آکنه گردد.

💡 این فرایند لوتئینه‌شدن (معنای تحت‌اللفظی لاتین: زردآلود شدن) نامیده می‌شود و کلیه سلول‌ها با هم جسم زرد نامیده می‌شود. یک منبع عروقیِ به‌خوبی توسعه‌یافته نیز به همراه جسم زرد رشد می‌کند.

💡 در زنان، ریلکسین توسط جسم زرد تخمدان، پستان و در دوران بارداری نیز توسط جفت، کوریون و دسیدوا تولید می‌شود. در مردان این هورمون در پروستات تولید می‌شود و در منی انسان وجود دارد.