موسوعة الدراسات القرآنیة تألیف دکتر محمدحسین علیالصغیر، قرآنپژوه معاصر و استاد دانشگاه، مجموعهای جامع و چندجلدی در حوزه علومقرآنی به شمار میرود. این اثر با رویکردی نظاممند و تحلیلی، گسترهوسیعی از موضوعات کلیدی این رشته را پوشش میدهد و با هدف ارائه مبانی نظری و تطبیقی، به عنوان یک مرجع علمی تدوین شده است.
مؤلف در جلد نخست، به مبانی عمومی تفسیر قرآنکریم از جمله آداب تفسیر، منابع آن و تعاریف لغوی و اصطلاحی این علم میپردازد و با تبیین روشهای تفسیر ترتیبی و موضوعی، نمونهای عملی را با تفسیر سورههای حمد و زخرف ارائه میدهد. در جلد دوم، بررسی دقیق الفاظ و دلالتهای واژگانی قرآن با استناد به دیدگاههای اهللغت بزرگی همچون خلیلبناحمد و سیبویه در کانون توجه قرار گرفته و بحث فواتح السور نیز تحلیل شده است. جلد سوم، مسائل تاریخ قرآن مانند وحی، نزول، جمعآوری، قرائات و مسئله سلامت قرآن از تحریف را بررسی میکند و در جلد چهارم، جنبههای بلاغی و هنری قرآن با محوریت مجاز در دوگونه عقلی و لغوی مورد کاوش قرار میگیرد.
یکی از وجوه تمایز این مجموعه، پرداختن مستقل به نقد و بررسی آرای مستشرقان در جلد پنجم است. در این بخش، پس از تعریف استشراق و اهداف آن، مهمترین دیدگاههای خاورشناسان در موضوعاتی چون تاریخ قرآن، وحی، ترجمه و برخی مفاهیم قرآنی، با نگاهی انتقادی تحلیل و نقد میشود. در نهایت، جلد ششم به طرح دیدگاهها و مسائل نوپدید در حوزه مطالعات قرآنی اختصاص یافته و مباحثی مانند ابعاد اعجاز قرآن، تحریم شراب و نقش قرآن در حفظ اصالت زبان عربی را مورد بحث قرار میدهد.
