تصعر

تصعر. [ ت َ ص َع ْ ع ُ ] ( ع مص ) کژ کردن روی یا کژ کردن رخسار. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). کج کردن روی از خودپسندی. ( از اقرب الموارد ).

[ویکی الکتاب] معنی لَا تُصَعِّرْ: ازروی تکبر گردنت را کج نکن(کلمه صعر به معنای کج بودن گردن، و کلمه تصعیر به معنای گرداندن گردن از نظرها از روی تکبر است ودر جمله"لَا تُصَعِّرْ خَدَّکَ ":روی خود را به کلی از مردم مگردان، و از کسی که دارد با تو سخن میگوید از در توهین اعراض مکن)
ریشه کلمه:
صعر (۱ بار)
«تُصَعِّرْ» از مادّه «صَعْر» در اصل یک نوع بیماری است که به «شتر» دست می دهد و گردن خود را کج می کند.
میا به طرف راست یا چپ. در اقرب آمده «صَعَرَ وَجْهَهُ: مالَ اِلی اَحَدِ الشَّقَّیْنِ» راغب آن را میل گردن گفته. و گوید: تصعیر آن است که از روی تکبر گردن خویش بگرداند و بر روی شخص نگاه نکند. اهل لغت گفته‏اند:. یعنی روی خویش از خود شسندی از مردم مگردان (مردم را تحقیر مکن) و در زمین به تکبّر گام مزن. این لفظ فقط یک دفعه در کلام اللّه آمده است.

💡 و در الدر المنثور است كه طبرانى، و ابن عدى، و ابن مردويه، از ابى ايوب انصارىروايت كرده كه گفت: شخصى از رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) از معناى جمله(و لا تصعر خدك للناس ) پرسيد: فرمود: اينكه در استهزاء و توهين به اشخاص دهنكجى نموده لوچه آويزان كنى.

💡 و لا تصعر خدك للناس و لا تمش فى الارض مرحا ان الله لا يحبكل مختال فخور

💡 و لا تصعر خدك للناس و لا تمش فى الا رض مرحا إ ن الله لا يحبكل مختال فخور(18)

💡 سپس لقمان به مسائل اخلاقى در ارتباط با مردم و خويشتن پرداخته، نخست تواضع وفروتنى و خوشروئى را توصيه كرده مى گويد: (با بى اعتنائى از مردم روىمگردان ) (و لا تصعر خدك للناس ).

💡 و نيز جمله (و لا تصعر خدك للناس )، را تفسير كرده به اينكه روى خود را به كلىاز مردم مگردان، و از كسى كه دارد با تو سخن مى گويد از در توهين اعراض مكن، و اينمعنا را به ابن عباس، و امام صادق (عليه السلام ) نسبت داده است.