بجهاله

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
ب (۲۶۴۹ بار)جهل (۲۴ بار)
کلمه «جهل» و مشتقات آن گر چه به معانی گوناگونی آمده است ولی از قرائن استفاده می شود منظور از آن در آیه مورد بحث، طغیان غرائز و تسلط هوس های سرکش و چیره شدن آنها بر نیروی عقل و ایمان است. و در این حالت، علم و دانش انسان به گناه، گر چه از بین نمی رود، اما تحت تأثیر آن غرائز سرکش قرار گرفته و عملاً بی اثر می گردد، و هنگامی که علم اثر خود را از دست داد، عملاً با جهل و نادانی برابر خواهد بود، و تبدیل به عملی بدون توجّه به دستورات عقل خواهد شد.

💡 يا ايها الذين آمنوا ان جاءكم فاسق بنبا فتبينوا ان تصيبوا قوما بجهاله فتصبحواعلى ما فعلتم نادمين (787)

💡 جمله (فيقولون ) ذكر لازم است بعد از حذف ملزوم و بدين معناست: فاما الذين كفروافهم جهال و چون جاهل هستند مى گويند: (ماذا اراد الله بهذا مثلا). از اين رو دربارهمعصيت مى فرمايد: (يعملون السوء بجهاله )؛(1326) تبهكاران از روى نادانى، يعنىجهل عقل عملى معصيت مى كنند، نه از روى جهل به موضوع و يا حكم، يعنىجهل عقل نظرى، زيرا اگر بر اثر جهل قصورى خلافى مرتكب شوند در بسيارى ازموارد معصيت محسوب نمى شود.

💡 نظير اين تكرار در سوره نحل آمده: (ثم ان ربك للذين هاجروا من بعد ما فتنوا ثم جاهدواو صبروا ان ربك من بعدها لغفور رحيم ) و نيز در همان سوره اين تكرار آمده، مىفرمايد: (ثم ان ربك للذين عملوا السوء بجهاله ثم تابوا من بعد ذلك، و اصلحوا انربك من بعدها لغفور رحيم ).

💡 تشعرون )، (انما التوبه على الله للذين يعملون السوء بجهاله ثم يتوبون منقريب فاولئك يتوب الله عليهم و كان الله عليما حكيما. و ليست التوبه للذين يعملونالسيئات حتى اذا حضر احدهم الموت قال انى تبت الان و لا الذين يموتون و هم كفار اولئكاعتدنا لهم عذابا اليما).