دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] اِبْن ِ شَرْقی، ابوحامد نیشابوری، احمد بن محمد حسین (۲۴۰- ۳۲۵ق /۸۵۴ ۹۳۷م )، محدث شافعی مذهب بوده است.
از آنجا که وی ساکن محله ای در شرق بود، او را ابن شرقی خوانده اند. وی در شهرهای مختلف در محضر دانشمندان بسیاری به فراگرفتن حدیث پرداخت و پس از چندی در این علم یگانه عصر خود شد. در نیشابور از محمد بن یحیی ذُهلی، عبدالرحمان بن بشربن حکم، احمد بن ازهر، احمد بن یوسف سلمی، احمد بن حفض بن عبدالله و جز آنان حدیث شنید. چنانکه از قراین برمی آید، بیشتر دانش خود را از مسلم بن حجاج نیشابوری فراگرفته است و از این رو اغلب منابع از وی به عنوان «شاگرد مسلم » یاد کرده اند. ابن شرقی ابتدا به ری مسافرت کرد و از ابوحاتم رازی حدیث شنید. به همین ترتیب در بغداد از محمد بن اسحاق صاغانی، عباس بن محمد دوری، عبدالله بن محمّد بن شاکر و احمد بن ابی خیثمه، در کوفه از ابوحازم احمد بن ابی غرزه و معاصران وی، و در مکه از عبدالله بن ابی مَسّره، استماع حدیث نمود.
شاگردان
ابن شرقی بسیار به حج می رفت و در راه مکه به املای حدیث می پرداخت و همراهان می نوشتند. افراد متعددی از او روایت کرده اند: از جمله ابوالعباس ابن عقده، ابواحمد عَسّال، ابواحمد ابن عدی، ابوعلی نیشابوری، زاهد بن احمد سرخسی، حسن بن احمد مَخلَدی، محمد بن عبدالله جوزقی، ابوالحسن علوی، ابواحمد حاکم و ابوالحسین حجاجی.
جایگاه علمی
او در شناختن حدیث های صحیح از ساختگی تبحر خاصی داشت، تا آنجا که ابن خزیمه (د ۳۱۱ق /۹۲۳م ) وی را ملاک و معیار تشخیص حدیث صحیح از دروغین دانسته است. دارقطنی وثاقت و امانت او را در نقل حدیث ستوده و کلام ابن عقده را که در تضعیف ابن شرقی بیان شده، مردود دانسته است. نیز وی را توثیق کرده، و ابن عدی گفته که کسی را در حفظ حدیث و بیان آن همانند او نیافته است.
آثار
...
