بستان السیاحه

بُستانُ السّیاحه
کتابی به فارسی در تاریخ، جغرافیا، و ادب تألیف حاج زین العابدین شیروانی ملقّب به مُستَعلی شاه (۱۱۹۴ـ۱۲۵۳ق). کتاب در ۱۲۴۷ق نوشته شده و مشتمل است بر یک سیر (در بیان مقدمات و ترتیب کتاب)؛ چهار باب (در شرح حال چهارده معصوم (ع)، دانشمندان و عرفا، فرق و مذاهب و نام های جغرافیایی شهرها و روستاها)؛ ۲۸ گلشن (در بیان شهرها و مشاهیر آن ها) برابر حروف الفبای زبان عربی؛ تنظیم کتاب برحسب حروف تهجّی است، و قسمت عمدۀ مطالب آن مبتنی بر سفرهای مولّف است و به علت وجود موضوعات گوناگون حکم جُنگ را دارد. این کتاب نخستین بار به همّت میرزا علی اصغر خان اتابک، چاپ سنگی شد (تهران، ۱۳۱۵ق). بعدها از روی همان چاپ در تهران و اصفهان، به چاپ افست رسید (اصفهان، ۱۳۴۲ق).

[ویکی فقه] بستان السیاحه، کتابی از حاج زین العابدین شیروانی مشتمل بر اطلاعات بسیار و متنوع جغرافیایی، تاریخی، آرا و عقاید فرقه های گوناگون مذهبی است.
بستان السیاحه، کتابی از حاج زین العابدین شیروانی مشتمل بر اطلاعات بسیار و متنوع جغرافیایی، تاریخی، آرا و عقاید فرقه های گوناگون مذهبی و نحله های فکری و برخی مطالب متفرقه دیگر.
شیروانی (۱۱۹۴ـ۱۲۵۳) متخلص به تمکین با عنوان طریقتی مَستعلی شاه در شَماخی زاده شد و تا هفده سالگی در کربلا پرورش یافت.
او پس از تحصیل در محضر آقا محمد باقر بهبهانی، میرسید علی اصفهانی، میرزا مهدی شهرستانی، مولانا عبدالصمد همدانی و سید مهدی نجفی به تصوف گرایید و در حلقه مریدان سید معصوم شاه دکنی، انورعلی شاه اصفهانی و رونقعلی شاه کرمانی حضور یافت
← سفر تحقیقی شیروانی
(۱) عباسقلی آقا باکیخانوف، گلستان ارم، چاپ عبدالکریم علیزاده (و دیگران)، باکو ۱۹۷۰.
(۲) محمدعلی تربیت، دانشمندان آذربایجان، تهران ۱۳۱۴ ش.
(۳) زین العابدین بن اسکندر شیروانی، بستان السیاحه، یا، سیاحتنامه، چاپ عبدالله مستوفی، تهران ۱۳۱۵، چاپ افست تهران.
(۴) محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانة الادب، تهران ۱۳۶۹ ش.
(۵) خانبابامشار، فهرست کتابهای چاپی فارسی، تهران ۱۳۵۰ ـ ۱۳۵۵ ش.
(۶) احمد منزوی، فهرست نسخه های خطی فارسی، تهران ۱۳۴۸ـ ۱۳۵۳ ش.
(۷) نامه دانشوران ناصری، قم (تاریخ مقدمه ۱۳۳۸ ش).

[ویکی نور] بستان السیاحة، اثر فارسی حاج زین العابدین شیروانی، کتابی است مشتمل بر اطلاعات بسیار و متنوع جغرافیایی، تاریخی، آرا و عقاید فرقه های گوناگون مذهبی و نحله های فکری و برخی مطالب متفرقه دیگر....
کتاب، حاصل سفری 37 ساله (از 1210 تا 1247) است که تألیف آن، به تصریح نویسنده، در 1247ق، در دوره سلطنت فتحعلی شاه برای محمد میرزا آغاز شد و در رجب 1248ق پایان یافت....
نویسنده انگیزه خود را از پدید آوردن این کتاب و پیمودن این سفر مخاطره آمیز، «خدمت اهل تحقیق هر دیار و دانستن حقیقت احوال طوایف امم» ذکر کرده است....
این کتاب، یکی از مهم ترین و آموزنده ترین سفرنامه هایی است که در دوره قاجار نوشته شده است....
کتاب با مقدمه کوتاهی از نویسنده آغاز و مطالب مشتمل بر چهار باب، یک «سَیر»، 28 «گلشن» و یک «بهار» مشتمل بر چهار «گلزار» است.

💡 این مطلب در سیاحت‌نامه فیثاغورس، شارستان چهارچمن، بستان السیاحه، دبستان مذاهب و نیز توسط شهرستانی با تفاوت در جزئیات ذکر شده‌است.