جنگ نهاوند

[ویکی فقه] جنگ نهاوند، در روز پنجم ربیع الاول سال بیست و یکم هجری، بین سپاه ایران و اعراب در نزدیکی نهاوند که در منطقه ای کوهستانی واقع شده، اتفاق افتاد.
جنگ نهاوند که مسلمین آن را «فتح الفتوح» نامیدند یکی از مهم ترین جنگ هایی است که بین اعراب مسلمان و ایرانیان اتفاق افتاده است. پیروزی در این جنگ می توانست راه ورود اعراب را به مناطق داخلی ایران هموار کرده و غنایم زیادی نصیب مسلمانان سازد. جنگ در نزدیکی نهاوند که در منطقۀ کوهستانی «جبل» واقع شده، اتفاق افتاده است.
موقعیت جغرافیایی نهاوند
یاقوت محمدی می نویسد: «نهاوند شهر بزرگی است که در سمت قبله همدان واقع است و بین این شهر تا همدان ۱۴ فرسخ راه است. امروزه این شهر میان چهار شهر خرم آباد، همدان، اراک و کرمانشاه قرار دارد».
علت نام گذاری
همان گونه که بیان شد، نام دیگر این جنگ فتح الفتوح می باشد. ابن اثیر در خصوص علت این نام گذاری می نویسد: «مسلمین فتح نهاوند را «فتح الفتوح» نامیدند زیرا بعد از آن ایرانیان نتوانستند جمع شده و در برابر اعراب بایستند؛ و پس از این جنگ بود که مسلمین سراسر کشور آن ها را تعریف کردند».
قول مورخین
...

💡 پس از جنگ نهاوند، بیشتر مناطق ایران به تدریج در حاکمیت مسلمانان قرار گرفت. بروجرد به دلیل مجاورت با نهاوند از مناطق پر رفت و آمد محسوب می‌شد و بر اساس رویه‌ای که از دوره ساسانی باقی‌مانده بود بروجرد و نهاوند به عنوان ماه نهاوند شناخته می‌شدند که خراج آن‌ها به حاکم بصره می‌رسید و به همین دلیل به این ناحیه ماه بصره هم گفته می‌شد.

💡 مرو در دورهٔ ساسانیان آباد بوده‌است و چنان‌که در تاریخ ثبت است یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی پس از شکست جنگ نهاوند (۲۱ هجری/۶۴۲ میلادی) به ری، اصفهان، کرمان، بلخ و سپس مرو رفت و از شاه چین و خاقان ترک کمک خواست اما چون از سوءنیت ماهوی سوری مرزبان مرو نسبت به خود آگاه شد به آسیابانی خسرونام پناه برد و او یزدگرد را به طمع لباس فاخرش کشت (۳۱ ه‍. ق. /۶۵۱ میلادی).

💡 در پی ظهور اسلام پس از جنگ نهاوند (۲۳ق /۶۴۴ م) حکمران ایرانی شهر همدان با تازیان صلح کرد، ولی این صلح دوامی نیافت، جنگی درگرفت و شهر به قهر گشوده شد و بعضی از تازیان در آنجا ساکن شدند و از جمله آنان (بنوسلمه) ریاست شهر را یافت.

💡 نعمان بن مُقَرِّن یکی از سرداران و فرماندهان عرب در حمله اعراب به ایران بود، که در جنگ نهاوند در سال ۲۱ هجری یا ۶۴۱ میلادی پس از سه روز نبرد سنگین در پشت دروازه‌های نهاوند؛ به دست سربازان ایرانی به فرماندهی پیروزان کشته گشت. جسد او در ۵ کیلومتری شمال غربی شهر مدفون شد و امروزه در نزد اهالی نهاوند به مقبره بابا پیره (در گویش لری: بُوَه پیره) مشهور می‌باشد.