دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] جبرئیل و ابراهیم (قرآن). جبرئیل، واژه ای عجمی غیر عربی، معرب و به معنای بنده خدا و نام فرشته حامل وحی است.
ماجرای گفتگوی جبرئیل با حضرت ابراهیم - علیه السّلام - در سوره هود آمده است:و لقد جاءت رسلنا ابرهیم بالبشری قالوا سلـمـا قال سلـم فما لبث ان جاء بعجل حنیذ• فلما رءا ایدیهم لا تصل الیه نکرهم و اوجس منهم خیفة قالوا لا تخف انا ارسلنا الی قوم لوط• فلما ذهب عن ابرهیم الروع و جاءته البشری یجـدلنا فی قوم لوط• یـابرهیم اعرض عن هـذا انه قد جاء امر ربک و انهم ءاتیهم عذاب غیر مردود. «و به راستی فرستادگان ما برای ابراهیم مژده آوردند سلام گفتند پاسخ داد سلام و دیری نپایید که گوساله ای بریان آورد؛ و چون دید دستهایشان به غذا دراز نمی شود آنان را ناشناس یافت و از ایشان ترسی بر دل گرفت گفتند مترس ما به سوی قوم لوط فرستاده شده ایم؛ پس وقتی ترس ابراهیم زایل شد و مژده (فرزنددار شدن) به او رسید در باره قوم لوط با ما (به قصد شفاعت) چون و چرا می کرد؛ ای ابراهیم از این (چون و چرا) روی برتاب که فرمان پروردگارت آمده و برای آنان عذابی که بی بازگشت است خواهد آمد.» و نبئهم عن ضیف ابرهیم• اذ دخلوا علیه فقالوا سلـمـا قال انا منکم وجلون• قالوا لا توجل انا نبشرک بغلـم علیم• قال ابشرتمونی علی ان مسنی الکبر فبم تبشرون• قالوا بشرنـک بالحق فلا تکن من القـنطین• قال ومن یقنط من رحمة ربه الاالضالون• قال فما خطبکم ایها المرسلون• قالوا انا ارسلنا الی قوم مجرمین• الا ءال لوط انا لمنجوهم اجمعین. «و از مهمانان ابراهیم به آنان خبر ده؛ هنگامی که بر او وارد شدند و سلام گفتند (ابراهیم) گفت ما از شما بیمناکیم؛ گفتند مترس که ما تو را به پسری دانا مژده می دهیم؛ گفت آیا با اینکه مرا پیری فرا رسیده است بشارتم می دهید به چه بشارت می دهید؛ گفتند ما تو را به حق بشارت دادیم پس از نومیدان مباش؛ گفت چه کسی جز گمراهان از رحمت پروردگارش نومید می شود؛ (سپس) گفت ای فرشتگان (دیگر) کارتان چیست؛ گفتند ما به سوی گروه مجرمان فرستاده شده ایم؛ مگر خانواده لوط که ما قطعا همه آنان را نجات می دهیم.» و لما جاءت رسلنا ابرهیم بالبشری قالوا انا مهلکوا اهل هـذه القریة ان اهلها کانوا ظــلمین• قال ان فیها لوطـا قالوا نحن اعلم بمن فیها لننجینه واهله الا امراته کانت من الغـبرین. «و چون فرستادگان ما برای ابراهیم مژده آوردند گفتند ما اهل این شهر را هلاک خواهیم کرد زیرا مردمش ستمکار بوده اند؛ گفت لوط (نیز) در آنجاست گفتند ما بهتر می دانیم چه کسانی در آنجا هستند او و کسانش را جز زنش که از باقی ماندگان (در خاکستر آتش) است حتما نجات خواهیم داد.» هل اتـک حدیث ضیف ابرهیم المکرمین• اذ دخلوا علیه فقالوا سلـمـا قال سلـم قوم منکرون• فراغ الی اهله فجاء بعجل سمین• فقربه الیهم قال الا تاکلون• فاوجس منهم خیفة قالوا لا تخف وبشروه بغلـم علیم. «آیا خبر مهمانان ارجمند ابراهیم به تو رسید؛ چون بر او درآمدند پس سلام گفتند گفت سلام مردمی ناشناسید؛ پس آهسته به سوی زنش رفت و گوساله ای فربه (و بریان) آورد؛ آن را به نزدیکشان برد (و) گفت مگر نمی خورید؛ و (در دلش) از آنان احساس ترسی کرد گفتند مترس و او را به پسری دانا مژده دادند.»
← وارد شدن ملائکه بر ابراهیم
داستان ورود جبرئیل و فرشتگان همراه، به صورت مهمان بر ابراهیم - علیه السّلام -در سوره هود در سوره های هود حجر و ذاریات آمده است:ولقد جاءت رسلنا ابرهیم بالبشری قالوا سلـمـا قال سلـم فما لبث ان جاء بعجل حنیذ. «به راستی فرستادگان ما برای ابراهیم مژده آوردند سلام گفتند پاسخ داد سلام و دیری نپایید که گوساله ای بریان آورد.» ونبئهم عن ضیف ابرهیم• اذ دخلوا علیه فقالوا سلـمـا قال انا منکم وجلون. «و از مهمانان ابراهیم به آنان خبر ده؛ هنگامی که بر او وارد شدند و سلام گفتند (ابراهیم) گفت ما از شما بیمناکیم.» هل اتـک حدیث ضیف ابرهیم المکرمین• فما استطـعوا من قیام وما کانوا منتصرین• فراغ الی اهله فجاء بعجل سمین. «آیا خبر مهمانان ارجمند ابراهیم به تو رسید؛ چون بر او درآمدند پس سلام گفتند گفت سلام مردمی ناشناسید؛ آن را به نزدیکشان برد (و) گفت مگر نمی خورید.»
تعلیم مناسک و اعمال حج
در سوره بقره آیه ۱۲۸ به تعلیم مناسک و اعمال حج به ابراهیم - علیه السّلام -، از سوی جبرئیل اشاره شده است:ربنا واجعلنا مسلمین لک ومن ذریتنا امة مسلمة لک وارنا مناسکنا وتب علینا انک انت التواب الرحیم. «پروردگارا ما را تسلیم (فرمان) خود قرار ده و از نسل ما امتی فرمانبردار خود (پدید آر) و آداب دینی ما را به ما نشان ده و بر ما ببخشای که تویی توبه پذیر مهربان.» برداشت یاد شده با توجه به روایتی از علی - علیه السلام- در تفسیر آیه است که از خدا خواست مناسک حج را به آنان ارایه دهد و خداوند به وسیله جبرئیل مناسک را به آنان تعلیم داد.
امید دادن جبرئیل به ابراهیم
...