اقدامات فرهنگی امام حسن عسکری

[ویکی فقه] پیشوای یازدهم شیعیان، حضرت امام حسن عسکری (علیه السّلام) طبق قول مشهور در هشتم ماه ربیع الثانی سال ۲۳۲ هجری در شهر مدینه دیده به جهان گشود. طبرسی در اعلام الوری روز جمعه هشتم ماه ربیع الثانی سال ۲۳۲ هجری را روز ولادت حضرت داشته است. از خود آن حضرت نیز روایت شده است که فرمود: «تولد من در ماه ربیع الثانی سال ۲۳۲ هجری در مدینه می باشد».
پدر بزرگوار ایشان امام هادی (علیه السّلام) امام دهم شیعیان، و مادر بزرگوار آن حضرت که از برترین زنان عصر خود و از بانوان با عصمت و در نهایت عفت و پارسایی و پاکیزگی بود، نامش سلیل، حدیث، حدیثه، سوسن و عسفان بوده است.
ابن الرضا
امام حسن عسکری (علیه السّلام) و پدرش امام هادی (علیه السّلام) و جدش امام جواد (علیه السّلام) به «ابن الرضا» مشهور بودند. علاوه بر این، آن حضرت و پدر بزرگوارش به «عسکریان» نیز مشهور می باشند؛ چرا که محله ای که این دو امام بزرگوار در آن محله، در شهر سامرا ساکن بودند، «عسکر» نامیده می شد. در حقیقت این محله منطقه ای نظامی بوده است که امام حسن عسکری (علیه السّلام) و امام هادی (علیه السّلام) مجبور بودند در آنجا زندگی کنند. از القاب امام حسن عسکری (علیه السّلام) می توان به رفیق، زکی، فاضل، خالص، امین، صادق، صامت، طاهر و... اشاره کرد.
اوضاع سیاسی دوران امام
در این دوره حاکمیت جامعه اسلامی در دست خاندان عباسی بوده است. عباسیان از سال ۱۳۲ تا سال ۶۵۶ هجری امر حکومت جامعه اسلامی را در دست داشتند. ولادت امام حسن عسکری (علیه السّلام) مصادف با دوران حاکمیت واثق (۲۲۷-۲۳۲) بوده است. و از دیگر خلفای معاصر با آن حضرت می توان به متوکل، منتصر، مستعین، معتز، مهتدی و معتمد اشاره کرد. دوران امامت حضرت مصادف با حاکمیت معتز، مهتدی و معتمد بوده است. فشار و سخت گیری خلفای عباسی نسبت به ائمه شیعه خصوصا امام هادی (علیه السّلام) و امام عسکری (علیه السّلام) بیشتر بود. به همین جهت خلفای عباسی امام هادی (علیه السّلام) و فرزندش امام حسن عسکری (علیه السّلام) را به مرکز خلافت (سامرا) آوردند تا از نزدیک مراقب آن ها باشند. مشخص نیست در چه تاریخی امام حسن عسکری (علیه السّلام) و پدر بزرگوارشان را به سامرا آوردند، آنچه مسلم است این است که آوردن این دو امام بزرگوار به مرکز خلافت عباسی به منظور کنترل رفت و آمد شیعیان با آن ها بوده است، تا به این وسیله احتمال هر نوع قیامی را از بین برده باشند.
← توقیع و خفقان
...

💡 خبرچینانِ خلیفهٔ وقت (معتمد) فعالیت‌های امام حسن عسکری را که در آن زمان در اردوگاهی نظامی در سامرّا تحت مراقبت بود، از نزدیک از نظر گذراندند.

💡 ساخت مسجد جامع شوشتر مربوط به صدر اسلام و دوره سیزدهمین خلیفه عباسی که در زمان امام حسن عسکری خلافت می‌کرده آغاز شده‌است. مسجد جامع شوشتر در جانب غربی شوشتر قرار دارد و بر طبق نوشته کتب تاریخی، در سال ۲۵۴ ه‍.ق توسط المعتزبالله (خلیفه عباسی) بنیان نهاده شد و سال‌ها بعد توسط المسترشد بالله (خلیفه دیگر عباسی) بنا به اتمام رسید.

💡 به‌عنوان نزدیک‌ترین یار حسن عسکری مردم و نمایندگان محلی امام حسن عسکری ادعای عثمان را مبنی‌بر نیابت امام غایب به‌رسمیت شناختند. با این حال، احتمالاً در میان شیعیان در مورد اختیار عثمان برای جمع‌آوری و توزیع وجوه (خمس و زکات) تردید وجود داشت. عثمان در سِمَت جدید خود به‌عنوان متصدی دفتر امام عریضه‌هایی دریافت می‌کرد و پاسخ‌های آنها را گاهی به صورت مکتوب می‌داد.