اریوس

اریوس. [ اَ ] ( اِخ ) مُرتدّ مشهور. مولد280 م. در اسکندریه و بقولی در قیروان ( سیرنائیک ) و متوفی در قسطنطینه به سال 336م. وی نخست پیرو لیکُپُلیس کشیش که در مصر فرقه ای تشکیل کرده بود، گردید. و سپس از طریقه وی بازگشت و بطریق اسکندریه آشیلاس او را بمرتبه کشیشی منصوب کرد. اریوس با معلومات و هنرهای خویش بمقامات عالیه نائل گردید. وی امیدوار بود که پس از مرگ آشیلاس قائم مقام او گردد ولی به آرزوی خود نرسید، و از آن پس بر اثر حَسَد آرام ننشست و برآن شد تا رقیب خویش الکساندر را براندازد. نویسندگان کاتولیک علت قیام اریوس رابر ضد عقیده کلیسا در باب الوهیت کلمه، به طریق فوق نقل کرده اند اریوس، چنانکه سن اپیفان گوید، دارای نفوذ بسیار و هوش کامل و دائم بمطالعه و تحقیق مشغول بود و به فلسفه افلاطون و رموز جدل مشائیین آگاهی داشت. و لما قال اریوس، القدیم هو اﷲ و المسیح مخلوق،اجتمعت البطارقة و المطارنة و الاساقفة فی بلد القسطنطنیة بمحضر من ملکهم و کانوا ثلثمائة و ثلثة عشر رجلاً و اتفقوا علی هذه الکلمة اعتقاداً و دعوةً. ( ملل و نحل شهرستانی چ 1288 ص 108 ذیل ملکائیه ). و او مؤسس مذهب اریانوسیه است.
اریوس. [ اَ ] ( اِخ ) رومی بن اصطفانوس بن بطلینس. ملقب برشید قومه. از علماء عزائم. او راست: کتابی که در آن ذکر اولاد ابلیس و تفرق آنان در بلاد و انساب جن و جز آن هست. ( ابن الندیم ).
اریوس. [ اَ ] ( اِخ ) معروف به المصاد. یکی از اطبای دوره فترت بین بقراط و جالینوس. ( عیون الانباء ج 1 ص 36 ).

( آریوس ) کشیش ( و٠ اسکندریه حدود ۲۵۶ - ف٠۳۳۶ ٠ م ٠ )
یکی از اطبای دوره فترت بین ابقراط و جالینوس

اسم: آریوس (پسر) (کردی) (تلفظ: arius) (فارسی: آریوس) (انگلیسی: arius)
معنی: خورشید

آریوس. آریوس (ح ۲۵۰ـ۳۳۶م)(Arius)
کشیش مصری. پایه گذار بدعتی در دین مسیحیت با نام آریانیسم، و منکر الوهیت کامل عیسی مسیح بود. در لیبی به دنیا آمد و در اسکندریه کشیش شد (۳۱۱م). چون در ۳۱۸م تکفیرش کردند، به فلسطین گریخت، ولی به سبب نشر عقایدش کنستانتین/قسطنطین، امپراتور روم، شورای نیقیهرا برای ختم غائله تشکیل داد (۳۲۵م). شورا آریوس و طرفدارانش را محکوم و تبعید کرد. او اتحاد ذات پسر با پدر را در اقانیم ثلاثه انکار کرد، هرچند معتقد بود خدا پیش از خلقت کائنات پسر خود عیسی را خلق کرده و سپس به واسطۀ او کائنات را آفریده است. زمانی که آریوس تکفیر شد، اسقف های بسیاری جانب او را گرفتند؛ در رأس آنان ائوسبیوس، اسقفِ نیکومِدیاو هم شاگردی او در انطاکیه، بود. آریوس مُبلّغی زبردست بود و در اثری با نام ضیافتآرای خود را در قالب تصنیف مطرح کرد. آتاناسیوس، شمّاسوقت اسکندریه، در رأس هواداران این عقیدۀ سنّتی بود که تأکید داشت پسر با پدر «هم ذات» (هوموئوسیوس) است و لذا این واژه کانون مبارزه شد. برمبنای اعتقادنامۀ سنّتی نیقیه آریوس محکوم و به ایلیریاتبعید شد، اما با حمایت های پیگیرانۀ ائوسبیوس بازگشت (۳۳۰م) و به حضور شخص امپراتور بار یافت. قسطنطین نتوانست آتاناسیوس را که در آن زمان اسقف اسکندریه بود راضی کند که آریوس را به کرسی پیشین خود بازگرداند و در ۳۳۵م او را به گُلتبعید کرد. سرانجام اَلکساندر، اسقف قسطنطنیه، با اکراه رضایت داد که آریوس از دست او عشای ربانی را تناول کند (۳۳۶م)، ولی آریوس پیش از مراسم ناگهان ناخوش شد و درگذشت.

💡 به نام خداوند بخشنده مهرباناز محمد بنده و فرستاده خدا به هرقل، بزرگ روم. درود بر کسی که از هدایت پیروی کند. اما بعد من تو را به آیین اسلام فرا می‌خوانم اسلام بیاور تا سالم بمانی و اسلام بیاور تا خدا دو بار تو را پاداش دهد و اگر از پذیرش آن سر باز زدی، گناه اریوسیان (فرقه‌ای از مسیحیت که بوسیله اسقف اریوس در سال ۳۱۰ میلادی پایه‌گذاری شد و معتقد به مخلوق بودن عیسی و نفی الوهیت او بودند) بر گردن توست؛ و ای اهل کتاب، بیایید از آن کلمه حق که میان ما و شما یکسان است پیروی کنیم که به جز خدای یکتا را نپرستیم، و چیزی را با او شریک قرار ندهیم، و برخی برخی را به جای خدا به ربوبیّت تعظیم نکنیم. پس اگر از حق روی گردانند بگویید شما گواه باشید که ما تسلیم فرمان خداوندیم.

💡 مالاکان‌ها از کلیسای ارتدکس جدا شده‌اند. آن‌ها از پیشگامان پروتستانیزم در جهان مسیحیت بوده‌اند. و بر بسیاری از جنسش‌ها پروتستان که از کلیسای کاتولیک جدا شده‌اند تأثیر گذاشته‌اند (از جمله پروتستان‌های تک خدایی که در اروپا و آمریکا وجود دارند). به‌طور کلی مالاکان‌ها پروتستان‌های جهان ارتدوکس هستند. بی شک با عقاید کشیش اریوس اشنایی داشته‌اند و به احتمال زیاد با عقاید اصلاحیون اسکاندیناوی و المان از جمله مارتین لوتر و اولریش تسوینگلی و هاینریش بولینگر و جماعت مشایخی کلیسای اسکاتلند نیز آشنایی داشته‌اند. چنانکه بر آن‌ها نیز تأثیر گذاشته‌اند. انچه که مسلم است اسلام نیز تأثیراتی بر عقاید آن‌ها گذاشته است. چنانچه رگه‌هایی از قوانین اسلام نیز در ارای مالکان‌ها دیده می‌شود.