رود خابور بزرگ

[ویکی فقه] نام آن در اصل، خابور (خابور فرات) است و برای آن که با خابورِ دجله اشتباه نشود، خابور بزرگ نامیده می شود.
رود خابور بزرگ، مهمترین ریزابه ساحل چپ فرات، در مرکز ناحیه خابور و شمال شرقی کشور سوریه در استانهای حسکه و دیرالزّور جریان دارد.
این رود، پس از فرات و نهرالعاصی، سومین رود مهم سوریه است و حدود ۴۳۰ کیلومتر طول و ۲۸ تا ۵۰ متر عرض دارد.
خابور از چشمه های بسیاری در رأس العین در ارتفاع ۳۴۷ متری سرچشمه میگیرد و پس از طی ۱۲۴ کیلومتر در جهت عمومی شمال غربی ـ جنوب شرقی، به شهر حسکه (مرکز استان) در ارتفاع ۲۹۴ متری می رسد.
پس از حسکه، رود خابور با جهت عمومی جنوبی، در آبادی بصیره در ارتفاع ۱۸۷ متری به فرات می پیوندد.
طبق منابع، خابور از حدود سیصد چشمه در رأس العین تغذیه می شود که به مقدار ده آسیاب آب دارند و رود هرماس از شاخه های مهم آن است.
منبع رود خابور بزرگ
امروزه، مهمترین چشمه هایی که خابور از آن ها تغذیه میشود، حصان، زرقاء شمالی، زرقاء جنوبی، فواره و دو چشمه به نام کبریت است؛ چشمه کبریت دوم بالغ بر پنج هزار لیتر بر ثانیه و چشمه زرقاء شمالی بالغ بر دوهزار لیتر بر ثانیه آب دارد که پرآبترین چشمه های خابور هستند.
میانگین آبدهی سالیانه خابور، پنجاه متر مکعب بر ثانیه است
این میزان آب، کرانه های خابور را به یکی از حاصل خیزترین مناطق با آبادیهای بسیار تبدیل کرده است.
پیشینه
در سده چهارم به گفته اصطخری مزارع بسیاری در نزدیکی قرقیسیا و کرانههای خابور وجود داشته است.
در همین سده ابن حوقل، با نامبردن برخی آبادیهای مجاور رود خابور، از حاصلخیزی پیرامون رود سخن گفته است.
به نوشته وی میوه های خابور در زمستان ها به عراق صادر می شد.
اهمیت رود
...

💡 بنابر مطالب مؤلفان کهن، به‌جز رأس‌العین و قیساریه، شهرهای طابان، عربان، سکیر، شمسانیه، ماکسین و صور از شهرهای مهم در ساحل رود خابور بزرگ بوده‌اند. کرانه‌های رود خابور بزرگ مورد توجه باستان‌شناسان متعددی از جمله ادوادرد زاخائو بوده‌است که در آن دست به کاوش زده و آثاری کشف کرده‌اند.