منهاج الدین عثم

منهاج الدین عثمان. [ م ِ جُدْ دی ع ُ ] ( اِخ ) ابن سراج الدین جوزجانی، مؤلف تاریخ طبقات ناصری که به منهاج السراج شهرت یافته است. در سال 589 هَ. ق. متولد و در خدمت ملوک غور و غرشستان میزیسته است. وی مردی فاضل و دانا و در علوم دین و حدیث و ادب ماهر بوده است. در فتنه مغول او نیز چون دیگر هموطنان خود چند سال در حدود غورو تولک و غزنین میگشت و در محاربات اصحاب قلاع که بامغول میکردند شرکت می جست و عاقبت در سنه 624 ماه جمادی الاولی از راه غزنین و متهان در کشتی نشسته از رود سند به طرف سند و مولتان گریخت و در دربار ناصرالدین قباچه از ممالیک غوریه مقیم گردید و در ماه ذیحجه در پایتخت اچهه به فرمان سلطان مذکور امور تدریس و ریاست مدرسه فیروزی به وی محول گشت و در سال 625 هَ. ق. ناصرالدین قباچه خود را غرق کرد و کشورش به دست التتمش افتاد و قاضی منهاج مانند دیگر یاران خود به دربار التتمش تحویل یافت و دیری در خدمت آن سلطان و ناصرالدین محمود شاه پسرش میزیست و کتاب نفیس طبقات ناصری را در تاریخ عمومی به نام این پادشاه در 657-658 هَ. ق. تألیف نمود. رجوع به سبک شناسی ج 3 صص 49-50 و رجوع به لباب الالباب ج 2 صص 289-303، 362، 363 و تاریخ مغول اقبال ص 73، 69، 74، 483، 484، 530 شود.

💡 روزها درس می‌داد و شب‌ها به مریدان حقایق طریقت می‌آموخت. عده کثیری از مردم اطراف را به دین اسلام درآورد. در کتاب کشف المحجوب نقل کرده است که دیوان اشعار و کتاب منهاج الدین تألیف او را گرفته و به نام خود کرده‌اند، و از خدا خواسته است که نام سارق دیوان و کتاب را از دیوان طلاب درگاه خود پاک گرداند.

💡 تا اواخر قرن شانزدهم میلادی، فقط دو کتاب ضد شیعه در هند نوشته شد: منهاج الدین اثر مخدوم الملک ملا عبدالله سلطانپوری و رد روافض اثر شیخ احمد سرهندی. سرهندی می گوید: