مدح شبیه به ذم

مَدحِ شبیه به ذَمّ
(یا: تأکید المدح بما یشبّه الذمّ؛ استدراک) در اصطلاح بدیع، سخنی که در آن به نظر برسد گوینده قصد ذم و بدگویی داشته، اما ادامۀ سخن نشان دهد که قصد مدح و ستایش داشته است. اثرِ میر نخواهم که بماند به جهان/میر خواهم که بوَد مانده به جای اثرا (رودکی).

[ویکی فقه] مدح شبیه به ذم، صنعتی است که شاعر و یا گوینده بیتی یا مطلبی را بیاورد که در ابتدا با خواندن بخش اول، ذم (نکوهش) به نظر آید؛ اما با خواندن ادامه سخن معلوم شود که قصد شاعر و گوینده مدح بوده است.
مدح شبیه به ذم، صنعتی است که شاعر و یا گوینده بیتی یا مطلبی را بیاورد که در ابتدا با خواندن بخش اول، ذم (نکوهش) به نظر آید؛ اما با خواندن ادامه سخن معلوم شود که قصد شاعر و گوینده مدح بوده است. این شیوه ی سخن پردازی را که به ظاهر ساختی نکوهشی دارد اما برخلاف انتظار به ستایش ختم می شود، و از همین رو بیشتر و بهتر به دل می نشیند مدح شبیه به ذم (ستایش نکوهش گونه) نامیده اند. پس مدح شبیه به ذم یعنی اینکه سخنور، کسی یا چیزی را به گونه ای بستاید که خواننده نخست فریب بخورد و آن را نکوهش پندارد. اما بعد از خواندن تمام مطلب، تازه می فهمد به دامی شیرین، افتاده است، اما از فریب خوردن خود خرسند می شود.
استفاده از برخی واژه ها
گویندگان برای به وجود آوردن این صنعت بیشتر از واژگان استثناء، مثل ولی، لیک، اما، لیکن و جز آن یاری می جویند و بعد از آوردن این واژگان چیزی می آورد که آنچه را پیش از آن آورده نه نقص و نه رد بلکه تأکید می کند. ترا پیشه عدل است لیکن به جود ••• کند دست تو بر خزائن ستم (رشید وطواط)
نمونه ها
...

💡 درخت نان (با نام علمی Artocarpus altilis) گونه ای از درختان گلدار و از خانواده توت(با نام علمی موراسه) است و در آسیای جنوب شرقی و بیشتر جزایر اقیانوس آرام می‌روید. همچنین در جزایر بادپناه و جزایر بادگیر کارائیب رویش دارد. نام این گیاه از بافت میوهء پختهٔ آن گرفته شده که شبیه به نان تازه پخته شده‌است.

💡 اصطلاح «سوسیال امپریالیسم» یک عبارت مارکسیستی است که معمولاً به شکلی تحقیرآمیز استفاده می‌شود. این عبارت برای اولین بار در محافل مارکسیستی در اوایل قرن بیستم در مورد موضع بین‌الملل دوم در قبال جنگ جهانی اول و به ویژه در مورد حزب سوسیال دموکرات آلمان استفاده شد. در این زمینه بسیار شبیه به اصطلاحات سوسیال شوونیسم و میهن‌پرستی اجتماعی است، اما قابل تعویض نیست.

💡 خودوروفسکی داستان لئونی را گسترش داد و همچنین داستان قاتلی زنجیره ای به نام گرگوریو کاردناس هرناندز را برای لئونی تعریف کرد که از برخی جهات شبیه به داستان او بود و با هم فیلمنامه خون مقدس را تکمیل کردند.

💡 واترز بعدها با باب ارزین از حس بیگانگی‌اش در این تور سخن گفت و اینکه چگونه او گاهی‌اوقات احساسی شبیه به ایجاد یک دیوار برای جداکردن خود از حضار را داشته‌است. ماجرای پرتاب آب‌دهان بعدها پایه‌گذار مفهوم جدیدی شد و با آن مفهوم یکی از موفق‌ترین آلبوم‌های گروه با نام دیوار شکل گرفت.

💡 اما با تسخیر آشور و نینوا، مادها یک شبه به ثروت‌های هنگفت و باورنکردنی دست یافتند که طبعاً میان افراد معدودی همچون اشرافیت و رهبران نظامی جمع می‌شد. تردیدی نیست که ترکیب جامعه ماد بسیار شبیه به دورهٔ ایران هخامنشی بود که از راه کتیبهٔ بیستون، بایگانی‌های تخت جمشید و مؤلفان یونانی از آن آگاهی داریم.