ذو وضع

ذووضع. [ وَ ] ( ع ص مرکب ) که قابل وضع است. ( فلسفه ). کم ذووضع: و اما قسمت کم بوجه دوم: چنان بود که گویند: کم ذووضع باشد یا غیر ذی وضع. و وضع به سه معنی بکار دارند: یکی هر چه قابل اشارت حسی بود گویند آنرا وضع است. و به این معنی گویند نقطه را وضع باشد: و وحدت را وضع نبود، یعنی نقطه قابل اشارت بود، و وحدت از آن روی که وحدت باشد نبود. دوم هرچه آن را وجودی قار بالفعل بود و اتصال و ترتیبی، چون اجزاء او را با یکدیگر نسبت دهند آنرا وضع خوانند مثلاً گویند: مربع راوضعی است که ضلع او با زاویه او بر چه نسبت باشد. و زاویه او با ضلع برچه نسبت، و این وضع بحقیقت از مقوله اضافت بود. سوم هر چه آنرا اجزائی بود، و اجزاء آنرا با یکدیگر و با جهات عالم نسبتی بود و جمله را بسبب این نسبت هیأتی لازم شود، و این هیأت را وضع خوانند. و این وضع خود مقوله ای است به انفراد چنانک یاد کرده شد و غرض در این موضع وضع است بمعنی دوم که بعض کمیات را عارض شود. پس کم ذووضع یا خط بود یاسطح یا جسم و غیرذی وضع قارالذات بود یا نبود، اگر قارالذات بود عدد بود و اگر غیر قارالذات بود زمان بود. و عدد را وضع نیست بسبب آنک اتصال ندارد، و زمان را به سبب آنک قار نیست. ( اساس الاقتباس صص 41-42 ).

که قابل وضع است.

💡 منزه بودم از وضع و متی این و کیف و کم برون از امر و تدبیرش بری از خلق و اعیانش

💡 به چندین حسرت از وضع خموش دل نی‌ام ایمن که این یک قطره خون در خود فروبرده‌ست توفان‌ها

💡 بی‌تپیدن نیست ممکن وضع ایجاد نفس ای ز اصل‌کار غافل‌، زندگی آنگه فراغ‌؟

💡 البته اين وضع (تا زمانى ادامه دارد كه به حد رشد فكرى و اقتصادى برسد آنگونهكـه قـرآن در ادامـه آيـه مـورد بحث از آن ياد مى كند تا زمانى كه به حد قدرت برسد)(حتى يبلغ اشده ).

💡 اما نبط از ساكنان قديمى عراق بوده اند كه وسعت دولت آنان به جزيرة العربمى رسيد و حكومتى طولانى و پادشاهانى پى در پى داشتند پادشاهان آنها داراى نامهاىعربى بوده اند و نام خود را بر سكه ها ضرب مى كردند و قوانين و فرامين وضع مىنمودند.

💡 گويند همه حاضران از وضع امام بيمناك شدند و پنداشتندمتوكل درباره وى دستور بدى خواهد داد. اما به خدا،متوكل چندان گريست كه ريشش از اشك ديدگانش تر شد، همه حاضران نيز بگريستند.آنگاه بگفت تا شراب را برداشت و به امام گفت: